Albanian Orientalist|

Amerika dhe lufta kundër terrorizmit

2012-01-15T20:07:00.005+01:00

MUHAMMED ADNAN SALIM

AMERIKA DHE LUFTA KUNDËR TERRORIZMIT

Një interpretim i ngjarjeve të 11 Shtatorit 2001

PËRMBAJTJA

1. Reagimi

2. Islami dhe ngjarja e madhe

3. Kur drejtpeshimet janë çrregulluar

4. Luftoni padrejtësinë për të eliminuar terrorizmin

5. Përpiqu të kuptosh se ne nuk jemi armiqtë tuaj

6. Amerika është një civilizim i gëlqerizuar

Ky libër përmban një koleksion artikujsh të cilat analizojnë ngjarjet e goditjeve në Qendrën Ndërkombëtare Tregtare dhe në Pentagon. Këta artikuj tregojnë qartë pozicionin islam duke marrë parasysh rrethanat ku faktet janë përzier me keqkuptime.

Qëllimi i këtyre artikujve është që të paraqesë katër pyetje rreth asaj se cila mundësi ka shkaktuar ngjarjet e tilla të tmerrshme dhe se si mundet të eleminohet terrorizmi.

Marrë nga kopertina e pasme e librit.

Të dhëna mbi librin:

Titulli i librit: Amerika dhe lufta kundër terrorizmit

Titulli i origjinalit në anglisht: America and the fight against terrorism

Tema: Probleme të civilizimit/politikë

Autori: Muhammed Adnān Sālim

Përktheu nga gjuha angleze: Ermal BEGA

Krahasoi me origjinalin anglisht: Ergis SEFA

Redaktor dhe korrektor: Ermal BEGA

Faqosja: RESA

Të gjitha të drejtat janë të rezervuara. Asnjë pjesë e këtij libri nuk mund të riprodhohet ose të transmetohet në asnjë mjet tjetër, pa marrë leje paraprake me autorizim nga përkthyesi dhe botuesi.

Boton: Shoqata kulturore “Rinia e së ardhmes”

Tiranë 2005

Intervistë me Dr. Murad Hofmann për revistën "URA"

2011-12-30T08:43:00.001+01:00

DR. MURAD W. HOFMANN

~ Intervistë ekskluzive për revistën “URA” ~*

1. Pyetja jonë e parë është: Mund të na thoni ju lutem se cila është një nga arsyet kryesore, të cilën nuk e keni përmendur më parë, se pse e pranuat Islamin si fenë tuaj, në një kohë kur Islami për Europën dhe Perëndimin nuk ishte aq interesant dhe i rëndësishëm? A nisët të mësoni për Islamin si një orientalist para se ta pranoni atë si besimin tuaj?

Dr. Murad Hofmann: Si fillim, dua të them që unë kurrë nuk kam qenë një “orientalist” dhe nuk kam studiuar vetëm Islamin. Përveçse në universitetit, unë e kam studiuar edhe vetë Islamin, d.m.th. gjatë kohës që isha një diplomat i ri në Algjeri. Kthimi im në musliman ndodhi si rezultat i një kërkimi personal për hyjnoren, për të vërtetën. Në atë kohë, Islami nuk kishte filluar ende të diskutohej në Europë.

2. Si mund ta përshkruani jetën tuaj në Islam gjatë gjithë viteve që keni qenë musliman?

Dr. Murad Hofmann: Islami nuk mund të vazhdojë të jetë një çështje personale për mua ndërkohë që, me rritjen e imigrantëve muslimanë në Europë, Islami u bë një çështje e çdokujt. Për t’ju përgjigjur nevojës së shkëlqyeshme për t’u informuar në lidhje me Islamin unë u bëra anëtar dhe bashkëthemelues i Këshillit Qendror të Muslimanëve në Gjermani (ZMD) dhe nisa të mbaj leksione, dhe jashtë vendit gjithashtu, dhe shkruajta libra mbi Islamin.

Dr. Murad Hofmann dhe Ermal Bega - Bonn, Shtator 2011

3. Numri i muslimanëve në Europë po rritet. A mendoni se kjo është ende një problem për Gjermaninë dhe Europën?

Dr. Murad Hofmann: Fatkeqësisht, sa më shumë që numri i muslimanëve në Europë rritet, aq më shumë shtohen edhe ndjenjat anti-islame. Kjo “islamofobi” ka shkaktuar që shumë muslimanë të arsimuar ta lënë Europën dhe të kthehen në Afrikën Veriore, Bosnje dhe Turqi.

4. Cila mendoni se është mënyra më e mirë për muslimanët në Gjermani dhe në Europë, qofshin ata emigrantë apo vendas të rikthyer në Islam, për të shfaqur Islamin e tyre?

Dr. Murad Hofmann: Mënyra më e mirë për muslimanët në Europë nuk është që ata të asimilohen por që të integrohen në mjedisin e tyre pa e vënë në rrezik besimin e tyre. Ky integrim duhet të ndodhë nga poshtë, që nga niveli bazë, si një kusht paraprak për t’u përfaqësuar në nivele të larta.

5. Gjatë vizitës në shtëpinë tuaj në Bonn, patëm rastin që të na prezantoni disa të rinj turq të arsimuar, të cilët kanë lindur dhe jetojnë në Gjermani, dhe janë muslimanë aktivë, për të cilët ju na thatë se “këta janë e ardhmja e Gjermanisë”. A mendoni se kjo popullsi e re muslimane dhe aktive në Gjermani dhe në të gjithë Europën do të shtohet shumë dhe do të zërë vendin e besimtarëve aktivë të feve të tjera, kur dihet se lindshmëria në mesin e muslimanëve është më e lartë se ajo e komuniteteve të tjera?

Dr. Murad Hofmann: Mendoj se përqindja e lartë aktuale e lindjeve të tyre do të shtojë numrin e muslimanëve në Europë - për ca kohë. Por përqindjet e lindjeve bien në mënyrë të pashmangshme me nivelin e rritjes së të ardhurave. Megjithatë, numri i madh i muslimanëve të rinj aktivë në Europën e sotme premton një ngritje të veprimtarisë islame në Europën e së nesërmes.

Dr. Murad Hofmann duke shfletuar revistën “URA” - Bonn, Shtator 2011

6. Sot, shumë perëndimorë, pasi bien në kontakt me Islamin në mënyra të ndryshme, hyjnë në Islam, ku shumë prej tyre janë personalitete dhe njerëz të nivelit të lartë. Mund të na thoni ju lutem, pse vetë muslimanët në Europë, kryesisht emigrantë ose vendas me origjinë islame, nuk janë shumë aktivë në përhapjen e Islamit të vërtetë, mos vallë ata kanë frikë se mos sulmohen ose ndihen disi të turpëruar që janë muslimanë?

Dr. Murad Hofmann: Islamofobia në këtë kohë është më e pranishme në Gjermani sesa në Francë dhe Britaninë e Madhe sepse Gjermania nuk i është shfaqur kurrë Islamit si një fuqi kolonizuese. Si rezultat i kësaj, shumë muslimanë në Gjermani i frikësohen veçanërisht një reagimi të ashpër anti-islam dhe anti-musliman. Kjo mund t’i bëjë ata të ndihen të frikësuar por sigurisht jo të turpëruar me besimin e tyre.

7. Librat tuaj janë përkthyer në shumë gjuhë të botës, dhe dy prej tyre, 1. Islami dhe 2. Kur’ani, janë përkthyer gjithashtu në gjuhën shqipe dhe janë botuar këtë vit në Tiranë. A mendoni se pikëpamja juaj për Islamin në botën e sotme është një shembull i mirë për të ftuar në Islam shumë europianë dhe perëndimorë?

Dr. Murad Hofmann: Librat e mia relativisht kanë pasur sukses, gjithashtu dhe jashtë Gjermanisë. Ato sigurisht që kanë më sukses sesa librat e importuar nga bota islame, veçanërisht nga India dhe Pakistani. Duhet që dikush ta njohë nga afër një kulturë vendase për të futur Islamin në të.

8. Qendra Shqiptare për Studime Orientale, në Tiranë, më 10 Shtator 2011, organizoi një seminar rreth personalitetit tuaj dhe në të njëjtën kohë promovoi dy librat tuaj të fundit, 1. Islami dhe 2. Kur’ani, të përkthyer në gjuhën shqipe, ku personalitete shqiptare folën për ju dhe librat tuaj në gjuhën shqipe. Gjithashtu, revista “URA”, organ i qendrës të përmendur më lart ka botuar 6 prej artikujve tuaj në çdo numër të saj. Mund të shtoni diçka në lidhje me këtë?

Dr. Murad Hofmann: I jam mirënjohës Qendrës Shqiptare për Studime Orientale dhe revistës “URA” në Tiranë që kanë paraqitur para publikut shqiptar disa nga librat dhe artikujt e shkruar nga unë si dhe një seminar në lidhje me veprimtarinë time. Gjithashtu dua të falënderoj revistën “URA” që bëri këtë intervistë për lexuesit shqiptarë në Shqipëri, Kosovë, Maqedoni dhe kudo ku ata jetojnë.

Faleminderit shumë!

Intervistoi dhe përktheu nga gjuha angleze: Ermal BEGA, 2011

Kryeredaktor i revistës “URA”

ISSN 2222-8381

acfos_albania@yahoo.com, uramagazine@gmail.com

Tiranë-Shqipëri

Intervistën origjinale në anglisht mund ta ndiqni në këtë link:

http://albanianorientalist.blogspot.com/2011/12/interview-with-dr-murad-hofmann-for-ura.html

* Kjo intervistë është botuar në numrin e fundit (nr. 7) të revistës “URA”, Vjeshtë/Dimër 2011.

Ekspozitë e dokumenteve dhe dorëshkrimeve orientale

2011-12-21T13:51:00.002+01:00

Ermal BEGA

EKSPOZITË PERSONALE E DOKUMENTEVE DHE DORËSHKRIMEVE ORIENTALE

Tiranë, 18-19 Nëntor 2011

Më 18-19 Nëntor 2011, në ambientet e Albanian Qatar Center në Tiranë, Qendra Shqiptare për Studime Orientale (ACFOS-Albania) organizoi ekspozitën e parë personale të dorëshkrimeve dhe dokumenteve orientale, nga orientalisti Ermal Bega, i cili është dhe Drejtori Ekzekutiv i qendrës së përmendur më sipër.

Në këtë ekspozitë ishin ftuar shumë personalitete të artit, kulturës etj. Ndër të ftuarit e veçantë të ardhur ishin ambasadore e Egjiptit në Tiranë znj. Amina Groma, kryetari i Forumit Musliman të Shqipërisë z. Fisnik Kruja, profesori i mirënjohur i psikologjisë Prof. Dr. Jashar Demiraj, Prof. Dr. Hajri Shehu, ish-ambasadori i Shqipërisë në Egjipt dhe zëvendës-drejtori i AIITC në Tiranë Dr. Faruk Borova, ish-ambasadori i Shqipërisë në Arabinë Saudite Sulejman Tomçini, profesori i gjuhës dhe letërsisë turke Nezir Bata, profesori i gjuhës turke dhe osmane z. Bünyamin Çağlayan, profesori i studimeve islame nga Prizreni (Kosova) Ma. Ajni Sinani etj.

Ligjëruesit në këtë panel ishin:

1. Prof. Assoc. Dr. Genciana Abazi-Egro - Turkologe

2. Profesor Bedri Telegrafi - Historian

3. Ermal Bega - Orientalist

Në ditën e parë të ekspozitës, më 18 Nëntor 2011, z. Ermal Bega dha intervistë për 3 televizione private në Tiranë, TV Koha, Albanian Screen (ish-Alsat) dhe Ora News, ndërsa më datë 21 Nëntor 2011, 3 ditë pas përfundimit të ekspozitës, ai dha një intervistë tjetër dhe një reportazh special për Vizion Plus.

Në këtë ekspozitë u prezantuan mbi 80 dorëshkrime dhe dokumente orientale.
Drejtues i këtij aktiviteti ishte z. Qani Sulku.

Video:

Revista "URA", Vjeshtë/Dimër 2011, Nr. 7

2011-12-16T07:31:00.001+01:00

URA

REVISTË KULTURORE-SHKENCORE

PËR STUDIME ORIENTALE

Viti 4 i botimit, 2011 Nr. 7

ISSN 2222-8381

BOTON:

“QENDRA SHQIPTARE PËR STUDIME ORIENTALE”

trajton:

Albanologji

Ballkanologji

Orientalistikë

Arkitekturë

Arkivistikë

Civilizim

Histori

Filozofi

Gjuhësi

Letërsi

Moral

Art

Shkencë

Kulturë

Figura të shquara

Sociologji, etj.

Vjeshtë/Dimër 2011

PËRMBAJTJA

1. Dr. Edward SAID

Ëndrrat dhe iluzioni

2. Dr. Abdullah HAMITI

Mahmud Dervishi - Poeti i identitetit arab e palestinez

3. Dr. Hatixhe AHMEDI

Ixhazeti dhe kuptimi i tij

4. M. Kent MAYFIELD

Qytetërimi arab dhe ndikimi i tij në perëndim

5. Dr. Genciana ABAZI-EGRO

Nga dorëshkrimet në edicionet tekstuale kritike: Mbi procesin e njohjes së letërsisë së bejtexhinjve

6. Dr. Feti MEHDIU

Objektet më të vjetra islame-osmane në rajonin e Kërçovës

7. Dr. Murad W. HOFMANN

Përse kjo islamofobi?

8. Nehat ISLAMI

Mallkimi i qytetit më të vjetër në botë

9. Rit NOSOTRO

Ibn Halduni - Babai i historiografisë

10. Murat UYURKULAK

E kuqe

~ Figura të shquara ~

11. Faik KASOLLJA (HOXHA)

Muharrem Mullahu

~ Intervistë ~

1. Dr. Murad W. HOFMANN (Intervistë ekskluzive për “URA”)

~ Aktivitete kulturore ~

1. Dita botërore e diversitetit kulturor për dialog dhe zhvillim

2. U zhvillua simpoziumi: Shqiptarët në Perandorinë Osmane

3. Ndarja e çmimeve për fituesit e AIITC 2010

4. Seminari: Dr. Murad Hofmann dhe jeta e tij si një musliman gjerman-europian

~ Poezi orientale ~

1. Nizar KABBANI

Dëshmoj

2. Fahredin SHEHU

Soditësi

3. Nadja ARNAUTI

Për hirin tënd

Botime të reja

Ftesë për bashkëpunim

Boton:

"QENDRA SHQIPTARE PËR STUDIME ORIENTALE"

P.O.Box 8203

Tirana-Albania

www.acfos-albania.org

acfos_albania@yahoo.com

E-mail: uramagazine@gmail.com

Ekspozitë personale e dokumenteve dhe dorëshkrimeve orientale

2011-11-15T18:24:00.001+01:00

~ NJOFTIM ~

Ditën e premte dhe të shtunë,

më datë 18-19 Nëntor 2011,

në ambientet e Albanian Qatar Center,

Qendra Shqiptare për Studime Orientale

organizon:

Ekspozitën e parë personale të dokumenteve dhe dorëshkrimeve orientale,

nga orientalisti shqiptar Ermal Bega

Vendi: Albanian Qatar Center

(Rruga e Durrësit, sheshi Karl Topia,

ndërtesa 127, kati i II, nga prapa)

Data: 18-19 Nëntor 2011

Hapja: Ditën e premte, ora: 10:00

Pjesëmarrja juaj në këtë veprimtari do të na nderojë.

Hyrja është e lirë!

Tiranë, Nëntor 2011

Dr. Murad Hofmann dhe jeta e tij si një musliman gjerman-europian

2011-10-25T11:10:00.008+02:00

Ermal BEGA

~ KRONIKË KULTURORE ~

U zhvillua seminari:

~ Dr. Murad Hofmann dhe jeta e tij si një musliman gjerman-europian ~

Më datë 10 Shtator 2011, në orën 18:00, në sallën e madhe të Muzeut Historik Kombëtar, Qendra Shqiptare për Studime Orientale, zhvilloi seminarin me temë: “Dr. Murad Hofmann dhe jeta e tij si një musliman gjerman-europian”. Në përbërje të këtij seminari ishte dhe promovimi i dy librave të shkruar nga Dr. Murad Hofmann, me titull: 1. "Islami", 2. "Kur’ani".

Në këtë aktivitet morën pjesë një numër i madh personalitetesh të ndryshme fetare, kulturore, shkencore, studimore, diplomatike, organizatash të ndryshme etj.

Në fillim të aktivitetit, drejtuesi i këtij seminari, z. Ermir Hoxha, lexoi përshëndetjen e veçantë në lidhje me këtë seminar të dërguar nga Dr. Murad Hofmann, ku ndër të tjera shkruan:

“Unë konsiderohem si një “musliman gjermano-europian”. Megjithatë, të flas më saktë, nuk gjendet një person i tillë. Sepse, të gjithë muslimanët, ngado që janë ata dhe nga çdo gjuhë që ata flasin, i takojnë Ummetit Islam, një të njëjtë dhe të vetëm. Të gjithë muslimanët, në të gjithë botën, janë të bashkuar në një dhe të vetmin Zot, Allahun, dhe besojnë tek i njëjti profet, Muhamedi, dhe ndjekin të njëjtin libër, Kur’anin.”

Ligjëruesit në këtë seminar ishin:

1. Dr. Jashar Demiri, profesor i psikologjisë, i cili foli në përgjithësi për veprat e Dr. Murad Hofmann në gjuhën shqipe dhe ndikimin e tyre në shoqërinë shqiptare. Ai gjithashtu bëri komentime të ndryshme për vlerën e këtyre librave, ku një përgëzim të veçantë dha për dy librat e fundit.

2. Besnik Mustafaj, presidenti i Forumit Shqiptar për Aleancën e Qytetërimeve (AFALC), i cili diskutoi në lidhje me jetën e Dr. Murad Hofmann dhe për vizionet dhe idetë e tij të shprehura në librat e përkthyera në shqip për një bashkëpunim më të ndërsjellë të komuniteteve të ndryshme fetare dhe kulturore që jetojnë në Europë, ku Shqipërisë i dha një rol të veçantë. Trajtimi i pikëpamjeve të Dr. Murad Hofmann nga z. Besnik Mustafaj u pëlqye dhe u duartrokit nga të gjithë pjesëmarrësit.

3. Ermal Bega, Drejtori Ekzekutiv i Qendrës Shqiptare për Studime Orientale (ACFOS), i cili në rolin e përkthyesit të librave nga origjinali anglisht, bëri një përmbledhje të përmbajtjes së këtyre dy librave dhe ndikimit që ato kanë në shoqërinë multikulturore dhe multifetare të Europës, ku bën pjesë dhe Shqipëria. Gjithashtu, ai përmendi dhe përvojën e tij në kontaktet që ka pasur me Dr. Murad Hofmann, si dhe përmendi një udhëtim të shpejtë në Gjermani për ta takuar drejtpërdrejt Dr. Murad Hofmann dhe për të zhvilluar një intervistë me të*.

Më pas, pjesëmarrësit uruan për organizimin e këtij seminari, si dhe u zhvilluan diskutime të ndryshme në lidhje me botimin e librave dhe mendimet që ato mbartin. Ndër të ftuarit e morën fjalën përshëndetëse z. Kreshnik Osmani etj.

Një falënderim i veçantë iu drejtua dy atdhedashësve tanë që jetojnë në Itali, z. Eris Pirra dhe znj. Anita Braka, të cilët kontribuan për shtypin e këtyre dy librave.

Në fund, në hollin e Muzeut Historik Kombëtar u zhvillua një koktej ku të ftuarit diskutuan më shumë në lidhje me këtë aktivitet kulturor.

Duhet të shtojmë se revista kulturore-shkencore për studime orientale "URA", organ i Qendrës Shqiptare për Studime Orientale, pothuajse në çdo numër të saj ka menduar që të botojë një nga artikujt e shkruar nga Dr. Murad Hofmann.

Pjesë nga ky seminar mund të ndiqni në këtë link:

http://www.youtube.com/watch?v=q3aXYvDD5O8

Video:

Murad Hofmann, sivjet tetëdhjetë vjeç, është shembulli i një burri, i cili besimin e vet nuk e mbart si një trashëgimi familjare dhe as si pasojë e ndonjë rrethane ekzistenciale shtrënguese. Në një moment të caktuar të jetës së vet, ai ka zgjedhur me vullnet plotësisht të lirë të jetë musliman. Thënë më mirë, ai është ndjerë musliman në shpirt. Në këtë kuptim, rrugëtimi i tij spiritual përbën një përvojë, vlera e së cilës e tejkalon Hofmann-in vetë si person.

Për fatin e mirë të atyre që duan të mësojnë për Islamin, qofshin ata muslimanë apo jo, Murad Hofmann është një zotni i shkolluar në Universitetin e Harvardit dhe në Shkollën e Drejtësisë në Mynih. Më tej ai ka punuar për gjysmë shekulli si diplomat, duke u ngjitur dekadën e fundit të karrierës së vet deri funksionar i lartë në NATO e mandej ambasador në shërbim të vendit të vet, Gjermanisë, në Algjeri e në Marok.

Erudicioni jashtëzakonisht i gjerë, përvoja e rrallë jetësore në Europë, në Amerikë, në Afrikë, përvoja po aq e rrallë profesionale si diplomat dhe përvoja e pasur spirituale në të dy fetë e mëdha monoteiste, në fillim në atë të krishterë e më pas në atë islame, bëjnë që shkrimet e tij rreth Islamit të jenë në thelb të ndershme, me përmbajtje të pasur e në stil të qarta e të kuptueshme për të gjithë qytetarët e lirë të kësaj bote, qoftë për ata që e lexojnë për ta kuptuar më mirë porosinë e Profetit me qëllim për t’u ndjerë më të lumtur në besimin e tyre e qoftë ata që e lexojnë për arsye kulturore apo intelektuale. Me këto shkrime Murad Hoffman i bën një shërbim të çmuar si besimit të vet, ashtu edhe nismës botërore për dialogun e qytetërimeve.

Nga fjala e z. Besnik Mustafaj në këtë seminar.

* Ky udhëtim në Gjermani u zhvillua pothuajse 2 javë më vonë.

Njoftim - Seminar për Dr. Murad Hofmann

2011-09-08T11:35:00.000+02:00

NJOFTIM

Ditën eshtunë, më datë 10 Shtator 2011,

në orën 18:00,në sallën e madhe të

Muzeut HistorikKombëtar,

QendraShqiptare për Studime Orientale

organizonseminarin me temë:

"Dr. MuradHofmann dhe jeta e tij si një musliman gjerman-europian".

Pas seminaritdo të bëhet promovimi i 2 librave, "ISLAMI" dhe "KUR’ANI",

nga autori Dr.Murad Hofmann.

Ligjërues:

1. Besnik Mustafaj (ish-ministri i jashtëm i Shqipërisë, kryetar i AFALC)

2. Prof. Jashar Demiri (profesor i psikologjisë në universitetin UFO)

3. Ermal Bega (drejtori ekzekutiv i ACFOS - Albania, përkthyesi i librave)

Pjesëmarrjajuaj në këtë veprimtari do të na nderonte shumë.

Mirëpresimdiskutimet tuaja rreth vlerave të këtyre librave.

Tiranë, Shtator2011

Ali Mustafa el Misrati - Dervishi i tha djalit të tij

2011-08-29T04:08:00.002+02:00

Ali Mustafa EL MISRATI

DERVISHI I THA DJALIT TË TIJ

(letërsi arabe)

Dy fjalë për lexuesin

Libri që kemi në dorë është një nga librat që, siç thotë edhe vetë autori, ka më shumë për zemër nga të gjithë të tjerët. Kjo jo për shkak të përmasave të tij, por sepse në të, autori na paraqitet si filozof, duke na kujtuar se filozofia përfshin thuajse të gjitha fushat e jetës dhe të qytetërimit njerëzor.

Përzgjedhja e këtij libri për ta sjellë në shqip nuk është bërë vetëm për arsyet që përmendëm më lart, por edhe për një fakt tjetër që është po aq i rëndësishëm sa dhe vlera e vetë librit, sidomos për kombin shqiptar të cilit vlerat njerëzore dhe kulturore nuk ia ngrejnë lart vetëm shqiptarët brenda kufijve natyrorë ku jetojnë e kanë jetuar për mijëra vite, por janë edhe ata shqiptarë të cilët kanë emigruar në Lindje e Perëndim gjatë periudhave të ndryshme historike. E, megjithëse kanë kaluar vite, dekada e shekuj, janë pasardhësit e këtyre emigrantëve të hershëm, që edhe pse disa prej tyre për arsye të ndryshme nuk kanë mundur të ruajnë lidhjet me tokën e paraardhësve, ata nuk e kanë harruar origjinën e tyre. Një ndër këta personalitete është edhe autori i librit që kemi në dorë, prof. Ali El Misrati, një nga shkrimtarët dhe akademikët bashkëkohorë të kulturës arabe dhe libiane.

Herën e fundit që u takova me autorin, dhe kjo gjatë pushimit prej gati një çerek ore në një seminar që u mbajt në Tripoli[1], mu dha rasti të bisedoja me të dhe t’i jepja atij një biografi të shkurtër rreth jetës së tij në gjuhën shqipe që e kisha përgatitur prej disa muajsh, dhe ai menjëherë me lëvizjet e tij të shpejta dhe të gjalla filloi të fliste dhe të më pyeste për shqiptarët. Natyrisht që u çudit kur unë i dhashë atë biografi të shkurtër që nuk i kalonte tetë faqe, megjithëse rreth nesh kishte dhe profesorë e studentë të tjerë pjesëmarrës në seminar. Kur i mori në dorë ato fleta më tha: "A e ke përmendur që origjina e gjyshërve të mi është nga Shqipëria?", unë iu përgjigja se megjithëse e di një gjë të tillë sepse më keni njoftuar në takime të kaluara, këtë aspekt nuk e kam gjetur të shkruar në asnjë burim që flet për jetën dhe veprën tuaj, dhe për këtë arsye nuk e kam shkruar këtë që ju përmendni. Atëherë duke buzëqeshur më tha: "Menjëherë shkruaje këtë që po dëgjon nga unë në biografinë time", dhe me zë të lartë që ta dëgjonin dhe disa të pranishëm që ishin aty pranë thirri: "E dini ju që gjyshërit e mi kanë qenë shqiptarë?" Edhe pse autori nuk e dinte saktësisht se nga cila krahinë e Shqipërisë vinte stërgjyshi i tij shqiptar, nga historitë që ai mbante mend dhe tregonte arrita të kuptoj që prejardhja e familjes së tij mund të ishte nga Çamëria, dhe autorit i vinte mjaft keq që ato pak shkrime dhe fotografi që tregonin prejardhjen e tij, i ishin djegur gjatë pushtimit të Libisë, në kohën kur dhe familja e tij emigroi për në Egjipt. Edhe pse nuk munda të gjej saktësisht origjinën e të parëve të këtij gjeniu të letrave arabe, ishin ato pak fjalë që më shtynë ta rishkruaj biografinë e tij, për shkakun e vetëm që të përmend atë që ai më kërkoi, se origjina e familjes së tij rrjedh nga Shqipëria, dhe se gjyshërit e tij të parë kanë qenë shqiptarë që emigruan në viset arabe, dhe kjo është një dukuri tashmë e njohur në historinë arabe ashtu dhe në atë shqiptare. Familje me origjinë shqiptare gjejmë jo vetëm në Libi, por thuajse në të gjithë vendet arabe si në Egjipt, Siri, Jordani, Liban, Palestinë, Tunizi, Sudan etj.

Kur ai flet për shqiptarët natyrisht që i njeh mjaft mirë personalitet shqiptare, dhe karakteristikat e popullit shqiptar, dhe me buzëqeshje ai thotë: unë nga babai jam me origjinë shqiptare, nga nëna me origjinë çerkeze, kështu që nuk është faji im që te unë janë bashkuar shkathtësia, zgjuarsia dhe kokëfortësia.

"Janë një popull i vjetër që kanë dhënë shumë, ka nxjerrë dijetarë e personalitete jo vetëm në lindje por dhe në perëndim, por në të njëjtën kohë është një popull që i është bërë shumë padrejtësi. Turqia shumë herë tregoi neglizhencë ndaj tyre, ndërsa arabët i harruan krejtësisht".

Ai nuk harron të përmendë dijetarë me origjinë shqiptare që kanë bërë famë në botën arabe, të cilët i ka takuar gjatë udhëtimeve të tij të shumta. Ai thotë që shumë prej tyre i njeh personalisht dhe i ka shokë e mban kontakte me ta. Ai përmend Sami Frashërin dhe Kamusin e Personaliteteve, libër të cilin ai ka shumë dëshirë ta përkthejë në gjuhën arabe. Për Sami Frashërin, i cili ka qenë edhe kryeredaktor i gazetës "Tarablus El Garb", gazeta e parë libiane, ai thotë: "Ai ka qenë me të vërtetë një dijetar i madh, ka qenë enciklopedi për kohën e tij, por për fat të keq ka autorë arabë që janë bazuar në veprën e tij Kamus el A'lam, por që nuk e përmendin një gjë të tillë".

Ai padyshim nuk mund të harrojë "burrin madhështor" siç e quan ai Muhamed Ali Pashën të cilin e përmend me një simpati të madhe, si dhe mjaft personalitete shqiptare për të cilët ai shpreson t'iu përkushtojë një ligjëratë për të treguar rolin e tyre në shërbim të përhapjes së kulturës islame në botë, dhe në të njëjtën kohë ai shpreh dëshirën e tij të madhe që një ditë t’i realizohet dëshira për të vizituar "Tokën Shqiptare" siç e quan ai me gjuhën e tij.

Dhe për t’ju rikthyer librit, nuk është çudi të shohim prof. Misratin t’i shkruajë këto rreshta me një gjuhë të thjeshtë, por edhe të ndërlikuar e kuptimplotë në të njëjtën kohë. Ai është përpjekur t’i paraqesë mendimet dhe përvojat e tij në formën e një dialogu ndërmjet babait, që është Dervishi, dhe të birit.

Përzgjedhja e titullit jo pa qëllim është bërë e tillë. Ndoshta, autori ka dëshirë që të kthejë në origjinë kuptimin e fjalës “dervish”, pasi në gjuhën e përditshme, ajo mund ta ketë humbur atë.

Në përdorimin e përditshëm popullor kjo fjalë përdoret për atë person i cili gjërat i kupton disi me vonesë, që në të njëjtën kohë merr dy kuptime; që i thuhet një njeriu që ia do të mirën por që nga pafajësia e tij nuk i kupton dhe aq shpejt gjërat, e si me përkëdhelje i thua "dervish", por në të njëjtën kohë përdoret për atë njeri që në shqip mund të quhet person i trashë e që nuk i kap gjërat si duhet.

Me gjithë këtë shumëngjyrim kuptimesh në përdorimin popullor të fjalës nëse ne iu referohemi fjalorëve gjuhësorë, do të shohim se fjala “dervish” rrjedh nga persishtja dhe ka më shumë se një kuptim. Në gjuhën e përditshme ajo do të thotë lypës, ndërsa në sofizëm, kjo fjalë tregon njeriun mistik, që bën jetë të thjeshtë e që i kushtohet meditimit. Disa i quajnë “rrotullues”, sepse ata rrotullohen gjatë adhurimit tradicional mistik, duke rrahur daullet. Gjithashtu, ka shumë njerëz që besojnë tek shenjtëria e dervishëve, sepse disa prej tyre pretendojnë se njohin të ardhmen dhe fatin e të tjerëve. Ndonëse të gjitha rrymat mistike pretendojnë se burimin e kanë nga feja islame, duhet të sqarojmë se këto pretendime nuk përputhen aspak me bazat e Islamit.

Në këtë libër, fjala “dervish” duke iu shmangur çdo kuptimi që kjo fjalë mund të ketë mbajtur ose mban ende mbi shpinë, nuk tregon veçse njeriun që jeton thjesht e në meditime dhe që ka vetëm një qëllim, të arrijë vlerat më të larta njerëzore, dhe për këtë arsye këtë dialog mund ta quajmë edhe si një përpjekje të autorit për të treguar rrugën drejt njeriut të përsosur.

Duke mos u zgjatur më tepër, shpresoj se gjatë leximit të këtij dialogu të shkurtër, do të mund të gjeni copëza të ngjashme me jetën dhe përvojën e çdonjërit prej nesh.

Roland VISHKURTI

Malmo-Suedi

Qershor 2011

Të dhëna mbi librin:

Titulli i origjinalit në arabisht:

Kale Deruish Liueledihi

Përktheu nga gjuha arabe:

Roland VISHKURTI

Redaktore gjuhësore:

Klodiana SMAJLAJ

Korrektor letrar:

Ermal BEGA

Kopertina:

Besnik HAMITI

Boton:

A.C.F.O.S. - Albania

Tiranë, Gusht 2011

[1] Seminari shkencor me titull "Tripoli dhe roli i tij në përhapjen e kulturës arabe-islame" mbajtur në Tripoli-Libi më 6-7 Shkurt 2008, ku ai u nderua me medaljen e artë nga Organizata Islame për Edukimin, Shkencën dhe Kulturën (ISESCO).

Dr. Murad Hofmann - Libra të rinj

2011-08-26T15:27:00.003+02:00

Dr. Murad HOFMANN

ISLAMI

(LIBRI I)

PËRMBAJTJA

Falënderim

Hyrje

Shënime

Formimi i Islamit

Islami si fe botërore

Islami si fe monoteiste

Islami si fe e Ibrahimit

Islami si fe e shpallur

Një profet musliman

Arabia para Muhamedit

Misioni i Muhamedit

Muhamedi si qenie e përkryer

Origjina e Kur’anit

Autoriteti i Kur’anit

Përkthimet e Kur’anit

Teologjia islame

Besimi në Zot/Emrat më të Bukur të Zotit

Joshjet gnostike

Evolucion apo krijim

Besimi në engjëjt e Tij

Besimi në profetët e Tij/Profetët e vërtetë dhe të rremë

Vula e Profetësisë

I pamëkatë?

Besimi në shpalljet e Tij

Besimi në jetën pas vdekjes/Fillimi dhe mbarimi

Gabim i trashëguar?

Gabimi dhe falja

Parajsa dhe Ferri

Paracaktim apo vullnet i lirë

Adhurimi në Islam

Dëshmia e besimit

Rituali i faljes

Falja e xhumasë

Të falurit në arabisht

Agjërimi

Pelegrinazhi (haxhillëku) në Mekë

Taksa (Zekati)

Festat

Varrimi

Ligji dhe etika

Burimet ligjore

Normat kur’anore

Parimet e Kur’anit

Sunneti i Profetit

Jurisprudenca islame

Kategoritë morale

Të lejuarat/të ndaluarat

Të drejtat e njeriut

Ligji kundër misticizmit

Islami popullor

Misticizmi

Familja islame

Shteti islam

Ngritja e pengesave

Sistemi kushtetues

Sistemi ekonomik

Ekologjia

Mbrojtja

Minoritetet fetare

Minoritetet racore

Mbrojtja e kafshëve

Teokraci apo shekullarizëm?

Emërtimet islame

Përcaktimi i muslimanit

Islami shi’it

Historia islame

Zgjerimi i hershëm

Halifati i Damaskut dhe i Bagdadit

Debatet filozofike

Andaluzia

Kryqëzatat dhe pushtimi mongol

Perandoria Osmane

Rënia dhe kolonizimi

Islami sot

Pavarësia

Orientalizmi

Lëvizja islame/Fenomeni i modernitetit

Kushtet e lindjes

Skena bashkëkohore

Prirje për dhunë?

Islamofobia

Dialogu islamo-kristian

Institucionet dhe simbolet islame

Halifati

Funksionarët

Një Vatikan islam?

Organizatat ndërkombëtare

Organizatat islame në Europë dhe në Amerikën Veriore

Simbolet islame

Perspektivat

Kronologji

Literatura

Adresa

Të dhëna mbi librin:

Titulli i origjinalit në anglisht:

Islam

Përktheu nga gjuha angleze:

Ermal BEGA

Kopertina:

Besnik HAMITI

Boton:

A.C.F.O.S. - Albania

Tiranë, Gusht 2011

Botimi i dytë

---------------------------------------------------------------------

Dr. Murad HOFMANN

KUR'ANI

(LIBRI II)

PËRMBAJTJA

Falënderim

Hyrje

Shënime

Kur’ani si shkrim i shenjtë

Kur’ani si shpallje

Formimi i Kur’anit

Si nisi shpallja?

Kush ishte Muhamedi?

Muhamedi në Kur’an

Përmbledhja e Kur’anit

Kur’ani gjatë jetës së Profetit

Versioni standard i Kur’anit

Ajetet e munguara/Pikëpamja shi’ite

Vargjet satanike?

Ajeti i gurëzimit?

Ajetet e tepërta?

Botimet e hershme

Struktura e Kur’anit

Organizimet formale

Kapitujt, suret, ajetet

Emrat

Besmele

Rendi kronologjik

Periudhat

Renditja sipas gjatësisë

Organizim alternativ?

Organizimi sipas përmbajtjes

Temat kryesore

“10 Urdhëresat”

Analizat strukturore

Gjuha e Kur’anit

Bukuria poetike

Betimet dhe mallkimet

Alegoritë dhe metaforat

E hapura dhe e fshehta

Të veçantat e gramatikës

Të veçantat e gjuhësisë

Enigmat

Paimitueshmëria

I krijuar/i pakrijuar

Interpretimi i Kur’anit

Metodologjia

Kur’ani dhe Sunneti

Përkthimet e Kur’anit

Komentimet arabisht të Kur’anit

Komentimet jo-arabisht të Kur’anit

Kur’ani si një tekst ligjor

Sheriati

Parimet

Ixhtihadi

Bibla dhe Kur’ani

Lidhjet dogmatike

Lidhjet gjuhësore

Lidhjet e rëndësishme

Kundërshtimet

Kur’ani dhe shkenca

Kompetencë shkencore?

Parashikimet?

Shkenca dhe Kur’ani

Kur’ani dhe artet

Kaligrafia

Arkitektura

Recitimi

Marrëdhëniet me Kur’anin

Jeta e përditshme

Shkollat e Kur’anit

Literatura

Renditja kronologjike

Të dhëna mbi librin:

Titulli i origjinalit në anglisht:

Qur'an

Përktheu nga gjuha angleze:

Ermal BEGA dhe Evis ÇITOZI

Kopertina:

Besnik HAMITI

Boton:

A.C.F.O.S. - Albania

Tiranë, Gusht 2011

Botimi i dytë

Ramazani dhe dobitë e tij

2011-08-19T15:22:00.000+02:00

Ermal BEGA*

RAMAZANI DHE DOBITË E TIJ**

“O ju besimtarë, agjërimi është bërë obligim për ju ashtu siç ishte obligim edhe i atyre që ishin para jush, që të bëheni të devotshëm (që të mund të ruheni nga të këqijat).”

(Sure El-Bekare, ajeti 183)

Ky ajet, që është shumë i qartë dhe shumë i veçantë gjithashtu në lidhje me agjërimin, mund të gjendet pothuajse në të gjithë artikujt dhe shkrimet që shkruhen në lidhje me Ramazanin, dhe agjërimin në atë muaj.

Ajeti i cituar më lartë tregon se agjërimi si rit ka qenë i obliguar edhe para ardhjes së Profetit Muhamed a.s. për popuj të mëhershëm. Disa prej tyre janë shfarrosur, e disa prej tyre jetojnë ende edhe sot, siç janë, kinezët, indianët, persianët, egjiptianët etj. Në ungjillin e Mateut dhe të Lukës në Bibël flitet gjithashtu për agjërimin. Dispozitat e agjërimit në Dhiatën e Vjetër janë të paqarta, mirëpo dihet që Musai a.s. agjëronte nga dyzet ditë.

Ndërkohë që disa popuj agjërimin e kuptonin si vetëmundim - duke mos ngrënë asgjë për një kohë të gjatë (brahmanët dhe budistët), të tjerët hanin, duke lënë vetëm mishin dhe dhjamin e kafshëve (të krishterët). Agjërimi në Islam nuk është as si njëra e as si tjetra, por mund të thuhet se agjërimi islam është një kombinim i të dyjave. Pra, ai është një mes i artë.

Agjërimi i Ramazanit është kushti i tretë i shtyllave të Islamit. Koha e fillimit dhe e mbarimit të agjërimit përcaktohet me kalendarë të bazuar në vrojtime astronomike të përgatitura nga institucione shkencore e zyrtare kompetente. Muaji i Ramazanit përcaktohet sipas kalendarit hënor, prandaj, në disa vite ka 29 ditë, e, në disa vite, 30 ditë (por mund të ndodhë që të ketë edhe 28 ditë).

Agjërimi i muajit Ramazan, njësoj si falja e namazit, llogaritet si arritjet më të larta të devotshmërisë. Ai tregon bindje në besimin e vërtetë. Ndërkohë, mëshira e Allahut ndaj njerëzve është më e madhe gjatë Ramazanit, sepse agjëruesit jo vetëm që heqin dorë nga ngrënia, pija dhe ushqimet e tjera, por gjithashtu heqin dorë dhe nga veprat dhe fjalët e këqija. Në këtë mënyrë mes njerëzve krijohet një ndjenjë e veçantë solidariteti, mëshire dhe bamirësie.

Agjërimi është muaj i durimit dhe shpërblimi për të është Xhenneti. Kush i afrohet Allahut në këtë muaj me çdo lloj bamirësie, do t’i njihet sikur të bëjë obligimin e domosdoshëm në ndonjë muaj tjetër. Në këtë muaj besimtari sakrifikon shumë gjëra nga jeta e tij materiale duke iu dedikuar adhurimit ndaj Allahut. Sa më e madhe të jetë sakrifica në emër të Allahut, aq më i sinqertë dhe më i thellë është besimi. Për këtë arsye, agjërimi është dhe flijim i dëshirave të caktuara, dhe njëkohësisht ndër dëshmitë më të forta të imanit të sinqertë të muslimanit. Për këtë, Muhamedi a.s. ka thënë: “Agjërimi është gjysma e durimit, e durimi është gjysma e imanit-besimit”.

Njësoj si te të gjitha adhurimet, edhe te agjërimi, parimet themelore janë besimi, vetëdija dhe ndërgjegjja, sinqeriteti në kryerjen e adhurimit për hir të Zotit dhe i bindur plotësisht për dobinë e tij në këtë botë dhe në tjetrën, dhe pritja e shpërblimit vetëm nga Zoti. Ashtu si për të gjitha adhurimet, edhe agjërimi është çështje vetëm mes njeriut dhe Zotit. Ai është një faktor jashtëzakonisht i rëndësishëm dhe në formimin e personalitetit islam. Gjithashtu, agjërimi është njëri ndër faktorët më të efektshëm në zhvillimin dhe edukimin e vullnetit të njeriut.

Në këtë muaj ka nisur shpallja e Kur’anit të Madhëruar dhe Allahu i Madhërishëm pikërisht për këtë në Kur’an Famëlartë thotë: “Muaji i Ramazanit në të cilin (filloi të) shpallet Kur’ani, që është udhërrëfyes për njerëzit dhe sqarues i rrugës së drejtë dhe dallues (i të vërtetës nga gënjeshtra)”. (Kur’ani, 3:97) Leximi sa më shumë i Kur’anit n këtë muaj, e bën besimtarin që ta kuptojë sa më mirë besimin dhe fenë e tij, dhe në të njëjtën kohë e udhëzon më shumë për jetën e tij personale, familjare dhe shoqërore.

Agjërimi i vështruar nga ky këndvështrim është një akt hyjnor më i rëndësishëm se shumë ibadete të tjera. Kjo për arsye se agjërimi është padyshim legjitim i besimit të sinqertë. Të gjitha detyrimet e tjera fetare, namazi, zekati, haxhi etj. pak a shumë mund të kryhen edhe për shkaqe apo motive të tjera, madje edhe për hipokrizi. Kjo është dhe arsyeja pse Allahu për agjërimin premtom shpërblim të posaçëm.

Përveç zbatimit fetar të kryerjes së këtij obligimi për muslimanët, agjërimi tek njeriu gjithashtu ndikon dhe në aspekte të tjera të ndryshme. Agjërimi tek njeriu zhvillon ndjenjat e mëshirës e të ndihmës reciproke ndaj njëri-tjetrit. Ai agjëruesit i forcon vullnetin dhe e edukon të ketë durim. Gjithashtu, nëpërmjet agjërimit njihet vlera e të mirave të Allahut të cilat na janë dhënë nëpërmjet ushqimit dhe pijes, ku vetëvetiu mendja të shkon tek jetesa e të varfërve dhe njerëzve në nevojë.

Këtë përshkrim të shkurtër të Ramazanit dhe mirësive të tij po e mbyllim me dy hadithe të Profetit Muhamed a.s.:

“Shumica e njerëzve prej agjërimit të tyre nuk kanë asgjë tjetër, përveç urisë dhe etjes”.

“Për atë i cili gjatë Ramazanit nuk largohet nga dëshmitë e rreme, dhe veprimi i punëve të këqija, Allahu nuk ka nevojë që ai person të lërë ushqimin dhe pijen”.

Allahu na ruajt dhe na e pranoftë agjërimin dhe veprat e mira në këtë muaj. Amin!

Tiranë, Korrik 2011

* Drejtori Ekzekutiv i “Qendra Shqiptare për Studime Orientale”, Tiranë.

** Ky artikull është botuar në revistën “Dituria Islame”, Prishtinë-Kosovë, nr. 253, gusht 2011.

Studimi i Filozofisë Islame - Ibrahim Bajjumi Madhkour

2011-08-13T01:13:00.004+02:00

IbrahimBajjumi MADHKOUR

STUDIMI IFILOZOFISË ISLAME*

Për njëkohë të gjatë filozofia islame ishte e mbuluar nga një re dyshimi dhe paqartësie.Disa njerëz e mohonin ekzistencën e saj ndërsa disa të tjerë e pohonin atë. Kjopasiguri vazhdoi gjatë gjithë shekullit të nëntëmbëdhjetë. Ata të cilët emohonin fort ekzistencën e një filozofie islame trilluan padituri dhe pohuan semësimet e Islamit nuk janë lartësuar kurrë në ndihmën e filozofisë dhe shkencësgjatë gjithë shekujve të ekzistencës së saj. Frytet e vetme që ka dhënë Islamipër pasuesit e tij kanë qenë despotizmi dhe dogmatizmi intelektual, thanë ata. Atapohojnë se krishterimi, në krahasim me Islamin, ka qenë djepi i mendimit dhediskutimit të lirë, duke përkrahur artin dhe literaturën, duke përkrahurshkencat, dhe duke u bërë një tokë pjellore për rritjen e filozofisë së re dheduke e ndihmuar atë që të zhvillohet dhe të japë fryte.[1]

1. Paragjykimiracor

Ata tëcilët e sulmuan dhe e kundërshtuan filozofinë islame nuk ndaluan në çdo lloj argumentiqë përmendën. Ata i zgjeruan opinionet e tyre të gabuara në karakteristika tëpërgjithshme racore, dhe e përforcuan atë çka thanë për filozofinë dhe mësimine çështjeve politike. Është për t’u çuditur se megjithëse francezët politikishtiu kundërvunë diskriminimit racor, ata ishin në mesin e njerëzve të cilëtmbollën farat e kësaj lloj sjelljeje, ndikimi i të cilave ka vazhduar deri nëshekullin tonë. Për shembull, Renani ishte njeriu i parë që shprehu hapurpikëpamjen se raca semite është më inferiore ndaj racës ariane.[2] Kygjykim i Renanit pati ndikim tek disa nga bashkëkohësit e tij, dhe tek disa ngapasuesit dhe studentët e tij të cilët i përsërisnin pikëpamjet e tij dhe ibotonin ato tej e përtej. Kjo ndodhi për arsye se Renani ishte në të njëjtënkohë një mjeshtër i gjuhëve semite dhe gjithashtu ishte më i ditur për tematislame sesa çdo studiues tjetër i kohës së tij.

Ngritjae nocioneve të “shpirtit semit” në kundërshtim me “shpirtin arian” nga LeonGauthier gjatë pjesës së parë të shekullit të dymbëdhjetë nuk ishte asgjëtjetër veçse vazhdim i argumentit të përgatitur nga Renani. Sipas pikëpamjes sëGauthier, mendja semite është e aftë vetëm për të kuptuar detajet dhe tëveçantat të cilat janë shqitur nga njëra-tjetra ose janë të ndërthurura dhe tëpaafta për të menduar çdo rregull ose marrëdhënie të kuptueshme ndërmjetdetajeve. Me fjalë të tjera, “shpirti semit” do të thotë ndarje dhe përçarje,ose sipas fjalëve të Gauthier, espirit separatiste. “Shpirti arian”, nëanën tjetër, është shpirti i bashkimit dhe sintezës, espirit fusionniste,siç e quan ai.[3]

Kjosituatë vazhdon që nga koha kur arabët qenë të aftë në mënyrë të qenësishme përtë kuptuar vetëm faktet e veçanta dhe të veçuara, sepse ata do të ishin tëpaaftë për të formuar ndonjë teori, sugjerim, ligj apo hipotezë. Do të ishte ekotë në këtë rast që të shikohet për ndonjë shqyrtim filozofik ose shkencorndaj tyre. Kjo kryesisht është e vërtetë tani kur Islami ka ngushtuarhorizontet e tyre intelektuale dhe ka mbyllur dyert ndaj çdo diskutimi spekulativ,kaq shumë saqë studentët muslimanë shpifin dhe tallen me shkencën dhefilozofinë.[4]

Ata të cilëti shprehën pikëpamjet e tilla kanë mbajtur qëndrimin që filozofia islame ështëvetëm një imitim i filozofisë së Aristotelit, dhe tekstet e filozofisë islamenuk janë asgjë më shumë se përsëritje e mendimeve greke në arabisht.[5]

Pikëpamjete Renanit, të cilat sapo i përmendëm, u përhapën gjatë shekullit tënëntëmbëdhjetë. Fatmirësisht, gjatë ditëve kur zakonet, traditat, etika, moralidhe karakteristikat intelektuale të një kombi u menduan që janë produkt ose ikushteve gjeografike të tij ose të tipareve të trashëguara racore, kanë kaluar.Përpjekje të tjera në këtë mënyrë apo për të formuluar të ashtuquajturën‘psikologjia kombëtare’ ose ‘psikologjia e grupit’ ka provuar pavlefshmëri tënjëjtë.

Veçkësaj, kush ka pohuar se filozofia islame është një krijesë e mendimit arab?Është një fakt i vërtetuar mirë se shumë kombe si persianët, indianët, turqit,egjiptianët, sirianët, berberët, dhe andaluzianët kontribuan në zhvillimin dhepasurimin e filozofisë islame.

Qytetërimiislam në kulmin e tij jo vetëm që nuk e pengoi rrugën e shkencës, por ai e miratoidhe e përkrahu atë. Dhe larg nga pengimi i filozofisë, ai e mirëpriti dhe epërvetësoi atë. Ai i pranoi mendimet dhe pikëpamjet e çdo hije dhe ngjyre. Simundet Islami, i cili e ftoi njerëzimin që të studiojë qiejtë dhe tokën dhe qëtë sodisin dhe meditojnë rreth mistereve të tyre, të kundërshtojë diskutimindhe kërkimin dhe të kufizojë lirinë e mendimit? Edhe Renan, i cili shprehupikëpamjet e tij rreth filozofisë dhe shkencës islame të cilat i kemi përmendurmë lart, ka pranuar në një vend tjetër se muslimanët i kanë trajtuar popujt epushtuar me favore të padëgjuara kurrë më parë gjatë gjithë historisë. Për shembull,disa çifutë dhe të krishterë e pranuan Islamin ndërsa të tjerë ruanin besimin etyre të trashëguar dhe u ngritën në pozita zyrtare të larta dhe të nderuara nëpallatet mbretërore të halifëve dhe sundimtarëve muslimanë. Për më tepër, ndonësemuslimanët dallohen nga çifutët dhe të krishterët përsa i përket besimeve dheparimeve fetare, ata ende martohen me këto komunitete.[6]

Sigurisht,kjo nuk është hera e parë që ky historian dhe filolog francez ka pasurkundërshtime me veten. Në një vend ai ka mohuar ekzistencën e plotë të saj sinjë filozofi arabe (islame) duke thënë: “Gjëja e vetme që arritën të bënin arabët(muslimanët) ishte që të mësonin enciklopedinë greke të shekullit tështatëmbëdhjetë dhe të tetëmbëdhjetë.”[7] Pastajai vazhdon që të kundërshtojë përgënjeshtimet dhe pohimet e tij që ka njëfilozofi të vetme islame ku karakteristikave të veçanta të së cilës u duhetdhënë vëmendje. Ai pranoi se, “arabët (muslimanët), njësoj si latinët,nëpërmjet tërheqjes nga interpretimi i veprave të Aristotelit mësuan se si tëformulonin një filozofi plot me karakteristika dhe elemente të veçanta nëkundërshtim serioz me atë çfarë është mësuar në sallat e leksioneve.”[8] Pastaj,ai shtoi se “Lëvizja origjinale në filozofinë islame duhet kërkuar në shkollate ndryshme të Mutekellimun (të dijetarëve muslimanë).”[9] Këto thëniekundërshtuese të Renanit dhe mospërfillja e dukshme në veprat e tij nukqëndruan të fshehura nga Dugati, një nga bashkëkohësit e tij. Dugati besonte secilësia e të menduarit siç është dëshmuar nga Ibn Sina nuk mund të përfundojënë asgjë tjetër sesa në interpretime dhe pikëpamje origjinale dhe tëndërlikuara: dhe shkollat e mendimit si ato të Mu’tazilitëve dhe Ash’aritëvenuk janë asgjë më tepër sesa krijime origjinale të mendimit islam.[10]

Nëshekullin njëzet ajo çfarë është shprehur me hamendje dhe spekulime nga njerëzsi Dugati është konsideruar si një fakt i pakundërshtueshëm dhe i provuar. Studiuesitgradualisht u bënë më të afërt sesa më përpara me temat islame, dhe tëkuptuarit e tyre të karakteristikave origjinale dhe unike të mendimit islam urrit gradualisht. Kur ata nisën që të mësonin më shumë rreth Islamit, gjykimi ityre për të u bë më i drejtë dhe më i paanshëm. E vërteta e çështjes është seqëllimi dashakeqës i studiesve europianë të shekullit të nëntëmbëdhjetë ishtekrejtësisht i qartë në trajtimin e tyre të çështjeve të ndryshme islame; sepse,ndërkohë që në njërën anë ata pranonin se “veprat e filozofëve muslimanë nukjanë studiuar në mënyrë të mjaftueshme dhe njohuria jonë rreth thelbit të tyre dhepërmbajtjes së shkrimeve të tyre është e mangët,”[11] në anëntjetër ata bënë thëniet dhe gjykimet më të përgjithshme dhe të mbytura për tëdhe thanë se filozofia islame nuk është asgjë më shumë sesa një imitim iAristotelit. Është mirë që të mbahet në mend se këta studiues nuk kishin hyrjetë drejtpërdrejtë ndaj filozofisë islame sepse ata nuk kishin tekstetorigjinale në dispozicion të tyre, ndërsa përkthimet latine nuk mund të jepninnjë paraqitje të plotë dhe të saktë të shtrirjes dhe thellësisë së kësajfilozofie. Sot, megjithatë, ne mund të flasim me siguri të plotë për arritjettë cilat i ka bërë qytetërimi islam në lidhje me këtë dhe pohojmë përsëri se kanjë numër të madh çështjesh në mendimin islam të cilat nuk janë shqyrtuar dhediskutuar ende.

Për sai përket pyetjes nëse ne duhet ta quajmë këtë filozofi “islame” apo “arabe”,pyetje të tilla nuk janë asgjë tjetër veçse argumente të pavlera mbi fjalët dheemrat. Kjo filozofi u zhvillua dhe u rrit në një mjedis islam dhe u shkruajt nëgjuhën arabe. Mirëpo, fakti që këto mendime janë shkruar në gjuhën arabe nuk dotë thotë se filozofia islame është një krijim me elemente arabe. Ne të cilët ekemi dënuar racizmin tashmë, nuk kemi pretenduar kurrë gjëra të tilla. Islami kagrumbulluar rreth tij kombësi të ndryshme dhe të gjitha ato kanë kontribuar nërritjen dhe zhvillimin e mendimit të tij. Përderisa kjo filozofi quhet“islame”, atëherë nuk mund të pretendohet se ajo është produkt i përpjekjeveintelektuale vetëm të muslimanëve, meqenëse një pretendim i tillë nuk do të qëndrojëpërballë të dhënave historike të disponueshme. Dokumentet historike tregojnë semësuesit e parë të muslimanëve ishin dijetarët nestorianë, jakobitë, çifutë dhesabeanë, dhe dijetarët muslimanë bashkëpunuan me bashkëkohësit e tyrenestorianë dhe çifutë në hulumtimet e tyre filozofike dhe shkencore.

Sidoqoftë,unë jam i prirur që ta quaj këtë filozofi si “islame” për dy arsye. E para,Islami nuk është vetëm një besim por gjithashtu është edhe një qytetërim; dhe subjektete filozofisë islame, pavarësisht nga shumëllojshmëria e burimeve të saj dheformimi kulturor i shkrimtarëve, janë rrënjosur në qytetërimin islam. Së dyti,problemet, bazat, dhe synimet e kësaj filozofie janë të gjitha islame, dheishte Islami ai që e formoi këtë filozofi të bashkuar nga mësimet dhepikëpamjet e grumbulluara që i përkasin shumë kulturave dhe shkollave tëndryshme të mendimit.

2. Filozofiaislame

Filozofiaislame është unike në llojin e subjekteve dhe çështjeve me të cilat ajo merret,me llojin e problemeve që ajo përpiqet që t’i zgjidhë dhe metodat që ajo përdorpër t’i zgjidhur ato.

Filozofiaislame merret me çështje të tilla si problemi i unitetit dhe shumëllojshmërisë,marrëdhënia mes Zotit dhe botës, ku që të dyja kanë qenë tema të debateve dhediskutimeve të nxehta ndërmjet teologëve për një kohë të gjatë.[12]

Njëtjetër qëllim i kësaj filozofie ishte që të pajtonte shpalljen me arsyen,diturinë me besimin, dhe fenë me filozofinë, dhe për të treguar se arsyeja dheshpallja nuk e kundërshtojnë njëra-tjetrën, dhe se feja do të pranohet nga njëi pafe kur ai të jetë i ndriçuar nga drita e urtësisë së filozofisë. Ajo synonqë të provojë gjithashtu se kur feja e përqafon ajo interpretohet me vlerafilozofike vetëm si filozofi për të marrë ngjyrën fetare. Në përgjithësi,filozofia islame është një krijesë e mjedisit në të cilin ajo rritet dhelulëzon, dhe ashtu siç është fare e qartë, ajo është një filozofi fetare dheshpirtërore.

a)Subjektet: Ndonëse filozofia islame është e orientuar në mënyrë fetare, ajo nukka kundërshtuar asnjë nga çështjet më të mëdha filozofike. Për shembull, ështëdiskutuar në mënyrë të gjerë problemi i të qenurit dhe mbrojtjes së pozicionittë saj për çështje si koha, hapësira, shkaqet dhe jeta. Trajtimi i saj iepistemologjisë është unik dhe gjithëpërfshirës. Ai bën dallime mes vetvetes (nefs)dhe arsyes, cilësive të lindura dhe të fituara, saktësisë dhe gabimit, mesditurisë së pandehur dhe të padyshimtë. Ajo ka shqyrtuar çështjen e asaj çfarëështë virtyt dhe lumturi dhe virtyteve të ndara në një numër kategorish dhearriti në përfundimin se virtyti më i lartë është synimi i vazhdueshëm dherealizimi i qartë i të Vërtetës.

Mendimtarëtmuslimanë e ndanë filozofinë në dy kategori të përgjithshme të pranuara,‘teorike’ dhe ‘praktike’ dhe diskutimet e tyre u shtrinë deri në tema tëndryshme si filozofia natyrore, matematika, metafizika, etika dhe politika.[13] Nëmënyrë të dukshme, mendimtarët muslimanë besonin se filozofia ka një shtrirjemë të madhe nga ajo që shihet sot, dhe në lidhje me këtë vepra e tyre ishte engjashme me atë të filozofëve grekë, veçanërisht Aristotelit, të cilin ata eimituan dhe e ndoqën. Pra, filozofia islame u përzie me mjekësinë, biologjinë,kiminë, botanikën, astronominë dhe muzikën. Në të folurën e përgjithshme, tëgjitha fushat e shkencës u menduan se nuk ishin asgjë tjetër vetëm se degë tëfilozofisë.

Duke imarrë parasysh të gjitha sa u thanë, nuk do të ishte e tepërt që të deklarojmëse filozofia islame i përfshin të gjitha aspektet e ndryshme të kulturësislame. Ajo duhet, patjetër, që të mbahet në mend se gjatë periudhës kurfilozofia islame po zhvillohej dhe po piqej, mësimi dhe kërkimi po zbatoheshinnë një mënyrë enciklopedike dhe të gjithanshme. Veç kësaj, duhet mbajtur nëmend se e gjithë shtrirja e mendimit filozofik islam nuk mund të arrihettërësisht vetëm përmes studimit të teksteve filozofike. Në mënyrë që të arrihetnjë kuptim i plotë, është e nevojshme që të zgjerohet territori i hulumtimitdhe kërkimit për të përfshirë diskutimin e teologjisë (kelam) dhemisticizmin (tesavvuf). Do të ishte gjithashtu e nevojshme që të lidhetndonjë diskutim mbi filozofinë islame me historinë e Ligjit Islam dhe parimet ejurisprudencës. Nuk është e jashtëzakonshme që të zbulohen ide, koncepte dhepikëpamje filozofike në të cilat gjenden gjoja tekste shkencore islame të cilatmerren me çështje të tilla si mjekësia, gjeometria, kimia dhe astronomia. Përmë tepër, disa shkencëtarë muslimanë treguan më shumë guxim dhe liri në tëshprehurit e pikëpamjeve filozofike sesa treguan ata që ishin specializuar nëfushën e filozofisë. Gjithashtu, në mesin e diskutimeve mistike dhe teologjikeislame, pikëpamjet dhe pozicionet janë ndeshur dhe të cilat në thellësinë dhesaktësinë e tyre të barabartë nuk gjendet askush në mesin e aristotelianëve. Këtamendimtarë muslimanë e kundërshtuan filozofinë e Aristotelit dhe luftuan kundërsaj për shumë vite. Kjo luftë çoi në shfaqjen e një filozofie dhe mendimi islamtë veçantë. Më vonë, në një metodologji të caktuar dhe forma të analizës sëarsyeshme u futën në shqyrtim rreth themeleve të ligjit islam dhe parimeve tëjurisprudencës të cilat kanë një ngjyrim filozofik tepër të qartë. Madje ështëe mundur që të zbulohet në veprimet, rregullat dhe metodat e tyre tëngatërruara, të ngjashme me ato që përdoren sot.

b)Filozofia Islame dhe Skolastika e Krishterë: Ajo çfarë kemi thënë deri tanimund të japë një ide të fushës së gjerë të mendimit filozofik në Islam. Dhe dotë ishte gabim nëse do të kufizonim veten - siç bënë shkencëtarët europianë tëshekullit të nëntëmbëdhjetë - ndaj studimit të disa përkthimeve të përhapura nëlatinisht dhe hebraisht. Në të vërtetë, nëse thellësia dhe shtrirja e mendimittë filozofëve muslimanë do të bëhet e kuptueshme në mënyrë të qartë dhe tëplotë, ajo do të përfundonte nga një kontroll i vetë burimeve origjinale.

Megjithatë,edhe pse të gjitha tekstet origjinale nuk janë botuar ende dhe nuk i janënënshtruar studimit, është bërë e ditur mjaftueshëm për të na bindur ne semateriali i mbledhur nga mendimtarët muslimanë të Mesjetës ishte më i madh sesaai që ishte mbledhur nga shkencëtarët e krishterë të asaj periudhe, semendimtarët muslimanë zbuluan horizonte më të gjera, gëzuar më shumë liri tëplotë, dhe bënë shpikje dhe zbulime më të mëdha sesa homologët e tyre tëkrishterë. Prandaj, nëse dikush do të fliste për një filozofi të krishterë, osepër atë që është më e njohur, skolastikën e krishterë, do të ishte me vend qësë pari të flasë për filozofinë islame dhe për skolastikën islame, veçanërisht qëkur mendimi skolastik i krishterë i detyrohet shumë skolastikës islame përzhvillimin dhe shpjegimin e shumë prej problemeve dhe çështjeve të saj.[14]

Filozofiaislame është për Lindjen ashtu siç është filozofia latine për Perëndimin.Ndërthurja e këtyre dy traditave filozofike plus kërkimet shkencore të kryera ngashkencëtarët çifutë e plotësojnë historinë e mendimit teorik të Mesjetës. Nëmënyrë që vendi i vërtetë i filozofisë islame të mund të kuptohet qartë, dhe qëtë arrihet një mirëkuptim i plotë i fazave të ndryshme në zhvillimin e mendimitnjerëzor, është e nevojshme që të shqyrtojmë marrëdhënien e filozofisë islameme filozofitë antike, mesjetare dhe moderne.

c) Filozofiaislame dhe greke: Ne nuk e mohojmë faktin se mendimi filozofik në Islam ështëndikuar nga filozofia greke dhe se filozofët muslimanë kanë përvetësuarkryesisht pikëpamjet e Aristotelit. Ne nuk e mohojmë gjithashtu se mendimtarëtmuslimanë e panë Platonin me çudi dhe e pasuan atë në shumë raste. Nëse njëfjalë nuk përsëritet ajo vdes, dhe kush është ai që nuk ka qenë një nxënësshkolle i paraardhësve të tij? Ne, fëmijët e shekullit njëzetë, mbështetemiende në veprat shkencore të kryera nga grekët dhe romakët në një varg fushashtë ndryshme. Megjithatë, nëse ne do të shkonim aq larg sa të emërtonimpërdorimin dhe të lidhemi me korin e pëlqimeve të Renanit i cili pohon sefilozofia islame nuk është asgjë tjetër veçse një riprodhim i filozofisë sëAristotelit, ose e disa të tjerëve të cilët thonë se ajo është një kopje epërpiktë e filozofisë neoplatonike, ne do të gaboheshim plotësisht.[15] Evërteta e çështjes është se filozofia islame është ndikuar nga një numërfaktorësh, ku si rezultat i të cilës ishte lindja e ideve dhe pikëpamjeve tëreja. Ashtu siç ajo është ndikuar nga mendimi grek, gjithashtu është ndikuaredhe nga traditat kulturore indiane dhe persiane.

Shkëmbimi dhe adoptimi i ideve nuk përfshin gjithmonë bindjene verbër. Disa individë mund të kontrollojnë një subjekt të veçantë dherezultati i gjurmimeve të tyre mund të shfaqet në një mori formash të ndryshme.Një filozof mund të përdorë disa nga idetë e filozofit tjetër por kjo nuk epengon atë që të krijojë ide të reja ose sisteme tërësisht të reja filozofike. Spinoza,për shembull, edhe pse ndoqi në mënyrë të qartë Dekartin, ishte krijues i njësistemi filozofik të pavarur nga ai, dhe Ibn Sina, edhe pse ishte një ndjekësbesnik i Aristotelit, krijoi pikëpamje të patreguara ndonjëherë nga mësuesi itij. Secili nga filozofët muslimanë jetoi në një mjedis të veçantë të ndryshëmnga mjedisi i tjetrit, dhe do të ishte gabim nëse ne do të mohonim ndikimin qëkëto rrethana të veçanta kanë pasur në idetë dhe pikëpamjet e tyre filozofike. Nëkëtë mënyrë, bota islame duhet të ketë një filozofi të përshtatshme për kushtete saj shoqërore dhe parimet fetare. Duke ditur se si është natyra e kësajfilozofie, vetëm një shqyrtim dhe analizë e gjerë e ideve dhe parimeve të sajthemelore do të na siguronte neve përgjigjen.

d)Filozofia islame dhe filozofia moderne: Nuk është e mundur për ne që të diskutojmënë mënyrë të mjaftueshme marrëdhënien e filozofisë islame dhe filozofinëmoderne në këtë artikull dhe të flasim për vargun e ideve që i lidh bashkë këtotë dyja. Kjo është e vërtetë veçanërisht që nga koha kur janë bërë përpjekje tëpërsëritura gjatë mesit të shekullit njëzetë për të zbuluar parimet efilozofisë moderne dhe burimin e tyre në skolastikën e krishterë.

Sot, kurne jemi të vetëdijshëm për marrëdhënien mes filozofisë moderne dhe mesjetare,në njërën anë, dhe ndikimin e filozofisë islame në mendimin mesjetar europiannë anën tjetër, si mund të jetë e mundur që të injorohet ndikimi që mendimiislam ka pasur në filozofinë moderne? Në këtë studim ne do të diskutojmë përdisa shembuj të këtij ndikimi dhe marrëdhënie. Siç do ta vërtetojmë, ngjashmëriames filozofisë islame dhe filozofisë moderne është kaq e fortë saqë dikush mundtë flasë për ekzistencën e një lloj lidhjeje familjare mes tyre.

Pa hyrënë hollësira ne mund të themi se historia e filozofisë moderne fillon me vlerësimine dy çështjeve të rëndësishme: së pari, domethënien e aspektit, e cila merretme çështje që kanë të bëjnë me realitetin e jashtëm; së dyti është spekulimi, icili është i lidhur me shkencat racionale. Me fjalë të tjera, përvoja e Bekonitnë njërën anë dhe dyshimi i Dekartit në anën tjetër, kanë qenë subjektediskutimi dhe debatesh në kohët moderne. Veç kësaj, është përmendur para semendimtarët e skolastikës së krishterë dhe filozofët e Rilindjes të merreshinme eksperimentimin dhe i kushtuan vëmendje botës natyrore shumë kohë përparaBekonit. Roxher Bekon, të cilin Renan e quan si “princi i vërtetë i mendimitgjatë mesjetës” nuk e kufizoi veten që të bënte eksperimente kimike por ezgjeroi sferën e eksperimenteve të tij për të përfshirë botën natyrore. Nësetani mund të tregohet se ai pati kontakt me veprat e shkencëtarëve muslimanë,ne mund të nxjerrim si përfundim se qasja e tij eksperimentale, ose më saktë burimii eksperimentimit gjatë Rilindjes, ishin të dyja produkte të mendimit islam dhemendimtarëve muslimanë, sepse ata ishin të vetmit të cilët i përdorënobservatorët dhe laboratorët për të zbuluar fakte shkencore.

Ashtu si dyshimi Kartezian, gjenden të dhëna se ai pati disa përparësigjatë Mesjetës së krishterë dhe ne besojmë se çdo studim i origjinës së dyshimittë Kartezianit do të mbesë i mangët pa ndonjë përpjekje për ta zbuluar atë nëfilozofinë islame. Kush mund të thotë se dyshimi i Dekartit nuk është ndikuartërësisht apo pjesërisht nga dyshimi i Al-Gazzalit? Edhe nëse e lëmë mënjanëçështjen e ndikimit, të dy filozofët kanë menduar në periudha paralele dhe tëngjashme. Diku tjetër gjatë diskutimeve tona ne kemi treguar se “kogito” eDekartit nuk është frymëzuar tërësisht nga Shën Agustini dhe se ka shumëngjashmëri mes asaj dhe idesë së “njeriut të varur në ajër” të Ibn Sinas.

Me pakfjalë, meqë skolastika e krishterë dhe çifute - e cila është e lidhur ngushtëme botën islame - është hallka që e lidh filozofinë islame me spekuliminfilozofik modern, mundësia e transferimit dhe shkëmbimit të ideve nuk mund tëmohohet.

Në tëvërtetë, ajo duhet të arrijë me shpejtësi përgjithësimin, pa e hetuar dhestudiuar në fillim siç duhet çështjen, nëse ne duhet të themi se nuk ka pasurasnjë lidhje mes Lindjes dhe Perëndimit përsa i përket botës së mendimit dhespekulimit filozofik dhe racional. Sot është provuar se ekziston një shkëmbim qënga kohët e hershme dhe ai është përsëritur gjatë Mesjetës. Atëherë, çfarë endalon një lidhje të tillë që të ekzistojë në kohët e sotme? Idetë dheopinionet nuk mund të burgosen në kufijtë e caktuara gjeografikë, dhe lëvizja etyre nuk mund të kufizohet. Ajo çfarë deri dje përmendej si sekreti i atomit,sot është njohuria shkencore e përbashkët në të gjitha pjesët e botës.

Pikëpamjet efilozofisë islame

Ne nukmund të gjejmë ndonjë shembull të një studimi të plotë dhe të përfunduar tëfilozofisë islame në Lindje ose në Perëndim para mesit të shekullit tënëntëmbëdhjetë. Kjo ndodh për arsye se sa herë që studiuesi perëndimor e kthentevëmendjen e tij në studimin e çështjeve në lidhje me Lindjen, ajo kishte tëbënte kryesisht me aspektin ekonomik dhe politik që i interesonte atij, dhe jome aspektin kulturor. Nëse ne ndeshemi me ndonjë rast të tillë të studimevekulturore në shekullin tetëmbëdhjetë ose të pjesës së parë të shekullit tënëntëmbëdhjetë, ajo është e bazuar kryesisht në burimet latine. Sa përlindorët, ata kishin humbur aq shumë në vështirësitë ekonomike dhe politikegjatë kësaj periudhe saqë ata nuk kishin interes që të mbanin të gjallëkulturën e tyre të hershme ose që të rigjallëronin trashëgiminë e tyre islame.

a)Lëvizja e Orientalizmit: Në gjysmën e dytë të shekullit të nëntëmbëdhjetë,orientalistët europianë u interesuan për studimet islame dhe u bënë pararojë tënjë lëvizjeje e cila u zhvillua me shpejtësi dhe arriti zenitin e vet gjatëçerekut të parë të shekullit të njëzetë. Disa nga këta shkencëtarë europianë udhëtuannë Lindje dhe studiuan në shkollat e saj për të kuptuar më mirë jetënshpirtërore dhe intelektuale të Orientit. Europa dhe Amerika konkurronin me njëra-tjetrënpër botimin e kulturës islame. Pastaj u themeluan në Paris, Romë, Londër dheBerlin shkolla ku mësoheshin gjuhët orientale dhe universitete ku studioheshinlëndë islame. U ngritën shoqëri studimore dhe historike për qëllimin e vetëm qëtë shqyrtojnë dhe të kontrollojnë aspekte të ndryshëm të qytetërimit islam.

Nëmënyrë periodike, u mbajtën seminare të ndryshme nga orientalistët, ku u kryhenparaqitje dhe diskutime me vlerë. Në të njëjtën kohë, revistat dhe botimetkulturore dhe shkencore iu kushtuan studimit të çështjeve të Orientit. Këtodebate, diskutime dhe shkëmbime pikëpamjesh, shkaktuan mjegullimin e paditurisëdhe ngatërrimin për t’u shpërndarë dhe faktet e çështjes për të kuptuar mëqartë.

Kjolëvizje orientaliste pati rezultate të mirëpritura. Tekste të panjohura në kohëu zbuluan. U botuan dorëshkrime të vyera të teksteve të ndryshme. Teknika tëreja të botimit të librave të shoqëruara me shënime dhe tregues u përdorën nëmasë të gjerë, dhe një numër i veprave më të rëndësishme në bibliotekat e botësislame u përkthyen në gjuhët e gjalla europiane, si në italisht, frëngjisht,anglisht dhe gjermanisht. Botimi i veprave të tilla të përkthyera siç duhetnxiti interesin dhe diskutimin në aspekte të ndryshme të qytetërimit islam sinë politikë, ekonomi, histori, letërsi, interpretimet dhe shpjegimet eKur’anit, shkencë dhe filozofi, ku që të gjitha pranuan trajtim të përmbledhur nëartikuj të botuar në revista shkencore dhe u morën gjerësisht me libra.

Kërkimetdhe studimet u rritën në raport me nivelin e njohurisë dhe informimit që u bë imundur. Studiues dhe gjurmues filluan të kishin prirje për të shpenzuar vite nëkërkime shkencore për të qartësuar pikat e fshehura ose të kuptuara keq.Studiues intensivë çuan grupe të ndryshme shkencëtarësh që të specializohen nëaspekte të ndryshëm të qytetërimit islam. Disa prej tyre u bënë ekspertë nëgjuhën arabe dhe literaturës islame ndërsa disa të tjerë u bënë specialistë nëteologjinë dhe jurisprudencën islame. Një grup i tretë u përqendrua në misticizminislam, ndërsa një grup i katërt gjurmoi thellë në fushën e shkencës dhefilozofisë islame. Fryt i kësaj shtrirje dhe specializimi në fushën e studimeveislame ishte enciklopedia e Islamit e cila u botua në gjuhën frënge, gjermanedhe angleze. Ky libër është prova e qartë e njohurisë gjithëpërfshirëse tëIslamit të mbledhur nga orientalistët dhe interesi i tyre i madh në kulturëndhe qytetërimin islam. Enciklopedia e Islamit është në të vërtetë një burim ipasur dhe i rëndësishëm informacioni, i nevojshëm për çdo studiues të çështjeveislame.

Orientiishte ndikuar gjithashtu nga puna e orientalistëve perëndimorë. Dijetarët eOrientit (Lindjes) përvetësuan shumë prej pikëpamjeve të tyre, përkthyen shumënga tekstet e tyre, dhe ndoqën rrugën e shtruar nga ata, u bënë partnerët etyre në ringjalljen e lavdisë dhe madhështisë së kulturës lindore. Atagjithashtu mbaruan atë që ishte lënë e papërfunduar nga orientalistëtperëndimorë ose mbushën boshllëqet e lëna gjatë trajtimit të tyre të çështjevetë ndryshme. Këto kontribute, ndonëse të vogla në çdo rast, u shpërndanë në njëhapësirë të gjerë, kështu që asnjë nga aspektet e kulturës islame nuk uinjorua. Ajo çfarë është bërë deri tani është vetëm fillimi i një përpjekje qëduhet të rritet dhe të zhvillohet.

b)Orientalistët dhe filozofia: Filozofia nuk u la jashtë drejtimit të përgjithshëm tëpërshkruar më lart. Tekstet e shkruara nga filozofët muslimanë, të cilat kishinmbetur në formën e tyre origjinale në dorëshkrim, u botuan dhe versionetorigjinale arabe u krahasuan me përkthimet e tyre në hebraisht dhe latinisht,të cilat ishin ruajtur. Studimi i shënimeve dhe shpjegimeve të tyre dha njëndihmë të madhe në zgjidhjen e çdo problemi që mund të ketë ndodhur në lidhjeme kuptimin e tyre. Pa përpjekjet e orientalistëve, këta libra do të qëndroninnë ndonjë kënd të një libroteke, të palexuara, duke mbledhur pluhur. Dhe nësenuk do të ishte për faktin se ata kuptonin një numër të madh të gjuhëve tëvjetra dhe moderne dhe kishin një metodologji të drejtë, veprat e botuara prejtyre nuk do të karakterizoheshin nga një kujdes dhe vërtetësi e tillë.

Puna eorientalistëve europianë nuk u kufizua në shtypjen dhe botimin e librave; ata upërpoqën që të zbulonin dhe të studionin të gjithë horizontin e jetësintelektuale në Islam dhe për të shkruar rreth saj. Për shembull, ata shkruanrreth historisë së filozofisë dhe filozofëve muslimanë, rreth teologjisë dheteologëve, sufizmit dhe sufistëve dhe përshkruan sektet dhe shkollat e ndryshmetë mendimit që gjenden në Islam. Ndonjëherë, ata studionin jetën, opinionet dhepikëpamjet e një personi. Në kohë të tjera ata shkruan libra rreth termave dhepërcaktimeve shkencore, kështu që emrat e tyre ishin lidhur në mënyrë tëpandashme me çështjen e specializimit të tyre. Për shembull, kush është ai që eka dëgjuar emrin e Nikolson dhe nuk i sjell ndër mend tesavufin? Do të ishtejashtë qëllimit të këtij punimi nëse do të përmendim të gjithë orientalistët sëbashku me çështjet e specializimit të tyre të cilat i bënë ata të famshëm. Mjaftontë themi se orientalizmi zotëronte një forcë dhe gjallëri unike gjatë çerekuttë parë të shekullit të njëzetë e cila gjithashtu përfshinte studimin dheshqyrtimin e çështjeve spekulative. Pavarësisht nga e gjithë kjo, historia efilozofisë islame dhe pikëpamjet e mendimtarëve të saj më të shquar janë kuptuarende në mënyrë të pamjaftueshme dhe kjo është hallka e munguar në zinxhirin ehistorisë intelektuale njerëzore. Ne ende nuk e dimë me saktësi se nga erdhikjo filozofi, cila ishte mënyra e zhvillimit të saj, dhe cilët faktorëshkaktuan lulëzimin e saj, dhe cilat ishin shkaqet e rënies së saj. As puna efilozofëve muslimanë kurrë nuk është vëzhguar një nga një për të treguar se sashumë secili prej tyre ka huazuar ose trashëguar nga paraardhësit e tij dhe sanga filozofia e tij ishte rezultat i mendimit të vet origjinal. E vërteta ehidhur e çështjes është se yjet ndriçues të filozofisë islame janë të panjohurnë vetë vendet e tyre dhe nga vetë popujt e tyre. Ajo çfarë e vërteton më mirëkëtë është fakti se shumë nga ne lindorët dimë më shumë për Russonë dhe Spencersesa për Al-Kindin dhe Al-Farabin! Dhe nëse Zoti nuk do të urdhëronte që njëgrup orientalistësh të bënte një studim rreth tyre, ne sot nuk do të dinimasgjë me vlerë rreth këtyre personaliteteve të mëdha.

Puna eorientalistëve, megjithatë, është shumë e pakët me qëllimin për t’u marrë nëmënyrë të mjaftueshme me një çështje siç është filozofia islame. Për më tepër,në disa raste ata përmbajnë ose gabime gjuhësore ose teknike, ose janë të mangëtnë disa mënyra të tjera. Disa herë këto studime janë aq të shkurtër saqë nukështë e mundur që të kuptohet synimi i shkrimtarëve të tyre. Ndoshta shkaku itë gjitha këtyre vështirësive është se disa nga shkencëtarët që e kanëshqyrtuar filozofinë islame nuk e kuptojnë gjuhën arabe në mënyrë tëmjaftueshme dhe nuk e njohin historinë e kulturës islame. Të tjerë, që nuk janëtë mangët në ndonjë nga aspektet e lartpërmendur janë tërësisht të paditur ngahistoria e filozofisë islame. Sigurisht, që këtu ka përjashtime të ndritshme nëkëtë dobësi të përgjithshme. Dy shembuj nga vepra të tilla të mrekullueshme dheinformative janë përkthimi nga Van den Berg i Metafizikës së Ibn Rushdit, dheHistoria e Filozofisë Islame e De Bur. Një njeri nuk mund ta lexojë librin eVan den Berg pa e ndjerë se ai po lexon komentimin e një filozofi mbifilozofinë.[16]Ndërsa dikush tjetër nuk mund ta lexojë librin e De Bur pa ditur që ai e kabërë atë një vepër shumë të madhe.[17]

Sigurisht,ka kaluar shumë kohë që nga botimi i librave të përmendura më lart dhe iveprave të tjera të orientalistëve. Kështu që ato kanë nevojë për një rishikim,dhe përfundimet e arritura prej tyre duhen rishqyrtuar në dritën e njohurisëshumë të lartë të mendimit islam që gjendet tani. Kjo është kryesisht e veçantëse që nga koha që kemi pasur sa më shumë hyrje për të arritur në dorëshkrimetorigjinale, aq më e madhe ishte shpejtësia me anë të së cilës janë zgjidhurproblemet tona dhe janë ndrequr gabimet tona.

Ndonësehistoria e përpjekjeve për të mbledhur trashëgiminë e traditës islame dheorvatjet për të ringjallur qytetërimin islam datojnë vetëm që nga fillimi ishekullit të dymbëdhjetë, është bërë një progres i madh dhe shumë materialejanë vënë në dispozicion të studiuesve. Sidoqoftë, nevoja për një analizë dhediskutim të ri të bazuar në studimin e këtyre fakteve dhe burimeve materiale qëjanë të gatshme kohët e fundit është plotësisht i pamohueshëm.

c)Rruga para nesh: Ne duhet të vazhdojmë në rrugën që kemi ndjekur deritani duke zbuluar plotësisht këtë hallkë të fshehur në zinxhirin e historisëintelektuale njerëzore, dhe për ta vendosur atë në vendin e vet të përshtatshëm.Deri tani, orientalistët kanë dhënë kontribute të rëndësishme dhe kanë bërëpërpjekje të mëdha për ta kryer këtë punë. Është detyra jonë që të përpiqemi t’iparakalojmë ata; dhe nëse jemi të paaftë për ta bërë këtë, të paktën ne duhettë ecim baraz me ta. Nuk është e mjaftueshme për ne që ta bëjmë të famshëm njëmendimtar apo shpikës duke i përmendur idetë apo shpikjet e tij; ne duhet tëpërpiqemi që të ringjallim veprat e tij. Të gjithë kombet e botës janë në garëme njëri-tjetrin duke u përpjekur që të botojnë veprat e shkencëtarëve dhemendimtarëve të tyre.

Fusha estudimit tonë është e pafund dhe ka mundësi të panumërta për kërkime. Detyrajonë e parë është që të grumbullojmë dhe të botojmë shkrimet e filozofëve tëIslamit; vepra të cilat kanë mbetur si dorëshkrime deri në ditët tona, ose janëbotuar në një mënyrë të pakënaqshme. E them këtë sepse për sa kohë që nuk ikemi studiuar veprat e filozofëve dhe shkencëtarëve tanë në gjuhën origjinalenë të cilën janë shkruar, ne nuk mund të kuptojmë thelbin dhe bërthamën emësimeve të tyre.

Kur ne zbulojmëse traktatet e shkruara nga Al-Kindi (Alkindus) gjenden në librotekat e qytetittë Stambollit, ose se dorëshkrimet e veprave të Al-Farabit (Farabiu) janë tëshpërndara në mesin e librotekave të Londrës, Parisit dhe Eskorial,[18] ose senga vepra e famshme e Ibn Sinas, Shifa’, botuesi ka shtypur vetëm vëllimin eparë, Logjikën,[19]atëherë ne kuptojmë rëndësinë dhe nevojën e grumbullimit të teksteve tëfilozofëve tanë dhe botimin e tyre. Është e tepërt të përmendet fakti se IbnRushdi është më shumë i njohur në botën latine sesa në botën islame, dhe disaorientalistë amerikanë i kanë botuar shkrimet e tij para disa kohësh.

Botimii këtyre teksteve kërkon një kohë të gjatë. Prandaj është e nevojshme që njënumër i individëve dhe akademikëve të bashkëpunojnë me njëri tjetrin nëpërmbushjen e kësaj detyre të rëndësishme. Universiteti i Kajros një herëkishte pranuar një metodë interesante dhe të efektshme në të cilën ai mblodhifilmat e disa prej dorëshkrimeve dhe shtypi disa prej tyre. Për fat të keq,kohët e fundit ai ndaloi së bëri këtë. Mbase kjo ndodhi për shkak të luftës,por universiteti duhet ta rifillojë këtë praktikë. Gjithashtu shpresoj seUniversiteti i Aleksandrisë do t’i bashkëngjitet kësaj përpjekje, dhe në fundtë gjithë universitetet e Lindjes do të plotësohen me njëri tjetrin në kryerjene kësaj detyre.

Këtumund të shtohet një koment në lidhje me librotekat e Stambollit. Në këtolibroteka, trashëgimia e më shumë se gjashtë shekujve të kulturës islame ështëruajtur. Natyrisht, atje mund të gjenden kopje të teksteve të cilat nukekzistojnë në asnjë vend tjetër në botë. Për shembull, një orientalist gjermankohët e fundit ka gjetur disa vëllime të vlefshme në këto libroteka ku në mesine të cilave mund të gjendet Makalat al-Islamijin i Ash’ariut. Ky libër ështënjë burim i rëndësishëm në fushën e historisë së doktrinave islame. Që nga botimii librit të Asha’riut dhe Nihajat al-Akdam të Shahristanit, disa nga pikëpamjetqë ne kemi pasur në lidhje me teologjinë islame (kelam) dhe teologët (mutekellimun)kanë ndryshuar.

Nukdyshoj se vëllezërit tanë turq janë të vetëdijshëm për vlerën e kësajtrashëgimie tepër të çmuar, dhe nëse vetë ata janë të paaftë për t’i botuarkëto kryevepra, atëherë nuk duhet të ngurrojnë që t’i vënë ato në dispozicion tëatyre të cilët e duan një gjë të tillë.

Përveçbotimit të këtyre teksteve, ne duhet po ashtu që të angazhohemi në hulumtimindhe shqyrtimin e veprave të filozofëve muslimanë dhe t’i njohim ata pikërishtashtu siç i njohim filozofët jomuslimanë. Ne duhet të përgatisim jetëshkrimet emendimtarëve tanë, të përshkruajmë pikëpamjet e tyre hollësisht, të shpjegojmëfaktorët të cilët ishin të dobishëm në formimin e pikëpamjeve të tyre, tëvlerësojmë qartë borxhin e tyre intelektual ndaj paraardhësve të dikurshëm dhetë tanishëm, dhe të këqyrim ngjashmëritë që ekzistojnë mes ideve të tyre dheatyre të bashkëkohësve të tyre.

Shpresojse kjo ditë do të vijë kur ata do të shkruajnë për Al-Farabin ashtu siç poshkruajnë sot për Musa ibn Mejmunin, saqë ata u bënë shumë të njohur me veprate Ibn Sinas siç u njohën me shkrimet e Thoma Akuinit, dhe do të diskutojnë përAl-Gazzalin ashtu siç diskutojnë për Dekartin. Ajo do të jetë dita kur mund tëthuhet në mënyrë të pajustifikueshme se filozofia islame u ka dhënë famën dhe ështëlartësuar ashtu siç duhet dhe siç e meriton.

Ky artikull ështëmarrë nga faqja: http://www.al-islam.org/al-tawhid/study-philosophy.htm

Ngapersishtja në anglisht e përktheu:

ShahjarSA'ADAT

Përktheunga gjuha angleze:

ErmalBEGA

* Ky artikull ështëbotuar për herë të parë në revistën “Edukata Islame”, Nr. 96, Prishtinë 2011.

[1] Shih V. Cousin, Cours de l' histoire de la philosophie, f. 4849, Parisl841.

[2] E. Renan, Histoire Generale de systeme comparedes langues semitiques.

[3] L. Gauthier, L'esprit semitique et l'espritaryen, f. 66~67, Paris 1923, shih gjithashtu I. Madkour, La Place d' al-Farabi,f. 14, Paris, 1934.

[4] Renan, "Le 'islamisme et laScience", dans Discours et Confe'rences, f. 337 Paris, 1887; Madkour, LaPlace d' al-Farabi, f. 54.

[5] Renan, Averroe's et l'Averroesme, f. 79, II, Paris, botimi i tetë.

[6] Ibid, vol. I, f. 171. Shih gjithashtu Goldziher,Le dogme et la loi de 1' Islam, f. 29-34.

[7] Renan, Shmangia e Averroes, f.11.

[8] Ibid, f.89.

[9] Ibid.

[10] G. Dugat, Histoire des philosophes et destheologians musulmans, f. XV.

[11] G. Tennemann, Manuel de l' histoire de laphilosophic (Përkthimi në frëngjisht nga V. Cousin), T. I, f. 358359, Paris1839.

[12] Madkour, La place d'al-Farabi, f. 46 et suive.

[13] Madkour, L'Organon d'Aristote, f. 49 et suive,Paris, 1934.

[14] L. Gauthier, "Scolastique musulmane etsehoiastique chretienne", dans Revue d'Histoire de la philosophie, Paris,1928.

[15] Renan, Averroe's, f. 88; Duhem, Le systeme dumonde T. IV f. 321 et suive, Paris, 1917.

[16] S. Van den Bergh, Die Epitome der Metaphysikdes Averroes, Leiden, 1924.

[17] T.J. De Boer, Geschichte der Philosophie imIslam, Stuttgart, 1901, tr. ang., par E.R, Jones, The History of Philosophy inIslam, London, 1903.

[18] Madkour, La Place, f. 223225.

[19] Madkour, L' Organon, f. 1920.

La divisione dei premi per i vincitori di AIITC 2010

2011-08-07T05:58:00.002+02:00

Ermal BEGA

Tirana-Albania

CRONACACULTURALE

~ La divisione dei premiper i vincitori di AIITC 2010 ~

Lasera del 13 giugno 2011, al Hotel “Sheraton”, sala “Iliria”, in presenza di diverse personalità, quelle albanese e straniere, l’Istituto Albanese del Pensiero e Civiltà Islamica, sotto gli auspici del Ministero del Turismo,Cultura, Gioventù e dello Sport ha organizzato per il quinto anno consecutivola cerimonia di annunciare i vincitori del "Premio AIITC 2010" per lecategorie:

• Il miglior libro nelcampo della scienzae della cultura islamica

• Il migliortraduttore dell'anno, per il libro nel campodella scienza, della cultura e dell'arteislamica, in lingua albanese

• Il più belpaesaggio fatto dai pittori albanesi

• La migliorecreatività dei giovani in prosa e poesia con la tema: "La bellezzanello spirito e nella vita"

Quest’attivitàè stata diretta da Qani Sulku e Daniela Fagu.

Hadato l'inizio alla serata il direttore di AIITC, Ramiz Zekaj, e poi ha preso la parola il rappresentante delMinistero del Turismo, Cultura, Gioventù e dello Sport, Ermir Nika.

RamizZekaj, tra l’altro ha citato: "Attraverso il Premio AIITC, il nostro istituto vuole trasmettere il modo migliore della cultura e della civiltà islamica".

Dopo un po’, Elinor Butka, ha suonato con il suo toolkit Ney alcuni brani musicali.

Inseguito è cominciata la cerimonia della distribuzione dei premi.

Laprima categoria èstata la proclamazionedei vincitori per il miglior libro dell’anno 2010 nel campo della scienza, della cultura e dell'arte islamica. Questa categoria è stata condotta dal professor Xhevat Lloshi.

I premi perla categoria sono stati divisi su questi autori elibri:

Alprimo posto: Qemajl Morina con il libro “Glosar i nocionevefetare”, (Glossario dei nozioni Religiosi)

Alsecondo posto: Arian Kadiu con il libro “Dibra e Madhe dhe njëvështrim mbi Dibrën e Vogël”( "La GrandeDibra e unapanoramica della Dibra Minore")

Alterzo posto: (erano due vincitori) a) Bardhyl Fico conil libro “Anamorfoza e mesazhit të madh” (Anamorfoza del grande messaggio) e b) Adnan Silajdźić (?!) conil libro “Muslimanët në kërkim të një identiteti” (Imusulmani alla ricerca di un'identità) - (tradottoin albanese da Ermal Bega e Klodiana Smajlaj.

Ivincitori dei premi per la categoria della migliore traduzione e del migliortraduttore:

Alprimo posto: Oriol Guni per la traduzione del libro “Kryqëzatatnë syrin e arabëve” (Le crociate all'occhio degli arabi).

Alsecondo posto: Ferid Hafizi per la traduzione del libro “Islamipolitik dhe e ardhmja e tij” (L'islam politico e il suo futuro).

Ivincitori dei premi per i più bei dipinti della categoria dell’arte visiva, conil presidente della giuria Sadik Kasen, sono stati:

Alprimo posto: Skënder Kamberi

Alsecondo posto: Sadik Kasa

Allafine, i vincitori dei premi per la creatività dai giovani, in prosa e poesiacon la tema "La bellezza nello spirito e nella vita", con il presidente della giuria Arian Kadiu, sonostati:

Alprimo posto: Elida Rustemi

Alsecondo posto: Visar Hyseni

Alterzo posto: Elida Gjerani

Dopo,il musicista Elinor Butka ci ha accompagnato di nuovo con i suoni belli del suotoolkit Ney. Alla fine per i partecipanti è stato preparato un cocktail.

Tradotto dalalbanese:

Anita BRAKA

Orientalizmi dhe filozofia islame - Ubai Nuruddin

2011-08-03T21:10:00.002+02:00

Ubai NURUDDIN

ORIENTALIZMI DHE FILOZOFIA ISLAME

Orientalizmi është koncepti që ka diçka shumë të veçantëdhe të ndryshme rreth mendimit të atyre që jetojnë në Lindje, e cila mund tëzbulohet përmes metodave të fundit të diturisë në Perëndim. Është pasqyrimi imarrëdhënies së sundimit perandorak dhe intelektual të Perëndimit i cili ndihetse është më i lartë se Lindja “më e ulët”. Kjo përfundon shpesh në një mirëkuptimtë filozofisë islame e cila e shikon këtë të fundit para së gjithash sijoorigjinal, të prejardhur dhe vetëm të interesit historik. Ndonëse orientalistëtkanë krijuar vepra interesante dhe të rëndësishme, shumë prej tyre kanë dështuarnë vlerësimin e statusit të pavarur të materialit të cilin ata shqyrtojnë.

1. Nocioni i Orientalizmit

Orientalizmiështë një degë e diturisë e cila përdor metodat tradicionale perëndimore si njëmjet për të kuptuar dhe për të grumbulluar dituri në lidhje me Orientin. Kyterm është përdorur gjithashtu nga Eduard Said (1978) për të sqaruar sfidën etij ndaj vlefshmërisë së metodave të tilla.

Në njërënanë, orientalizmi na ka dhënë neve shumë nga ajo që ne dimë rreth botësorientale në tërësi. Autorët e fundit të shekullit të nëntëmbëdhjetë kanëkryesisht vlerësime të lavdërueshme për kontributin e tyre për një mirëkuptimtë kulturave dhe popujve të huaj. Në anën tjetër, megjithatë, kanë dalë disaprobleme për shkak të qëndrimeve dhe metodave të përdorura gjatë ligjërimitorientalist tradicional, të cilat kanë pasur një ndikim - shpesh negativ - nëvetëdijen perëndimore. Kjo ndikoi dhe e shtrembëroi strukturën përmes së cilësPerëndimi iu afrua Lindjes në përgjithësi dhe Islamit në veçanti.

Orientizë një hapësirë shumë më të madhe sesa ajo e arabëve dhe muslimanëve; pamjeekzotike nga India, Kina, Japonia dhe Korea vijnë në mendjet e perëndimorëvekur ata mendojnë për Orientin. Megjithatë, orientalizmi ka pasur një ndikim tëveçantë në studimin dhe kuptimin e filozofisë islame. Kuptimi i shumë dijetarëvetë filozofisë islame është, “se qytetërimi islam që ne njohim thjesht nuk do tëkishte ekzistuar pa trashëgiminë greke” (Rosenthal, 1975:14).

2. Orientalizmi si një doktrinë politike

Orientalizmika disa kuptime të ndryshme por të ndërlidhura. Në kuptimin e përgjithshëm, aipërshkruan mënyrën në të cilën Perëndimi e shikon Orientin për ta kuptuar atëbrenda kontekstit të përvojës perëndimore. Thënë më qartë, orientalizmi ështënjë qasje kategorike e dijetarëve perëndimorë si një përpjekje për të formuar njësasi të përbashkët të diturisë rreth Orientit. Në këtë ndërmarrje përfshihetedhe studimi i filozofisë, historisë, fesë, kulturës, gjuhëve dhe përbërjeveshoqërore të Lindjes. Për të kuptuar ndikimin e orientalizmit në filozofinëislame, megjithatë, në fillim duhet ta kuptojmë atë si një doktrinë politike; qënë fillim të tij, orientalizmi së pari kishte një qëllim politik dhe së dytikulturor dhe filozofik.

Orientalizmisi një sistem i diturisë filloi në fund të shekullit të shtatëmbëdhjetë, duke earritur kulmin e vet në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë dhe fillim tëshekullit të njëzet. Gjatë kësaj periudhe Britania dhe Franca, dhe më vonëSHBA-të, u përfshinë në një luftë për dominimin e Perëndimit. Kjo përvojëanglo-franceze-amerikane ishte para së gjithash imperialiste. Prandaj, në qëndrimine patundur orientalist, është besimi se Orienti e ka kaluar kohën e tij të artëme ‘lindjen’ e Perëndimit, dhe në këtë mënyrë është në rënie. Ky vështrim iOrientit si i prapambetur dhe barbar çoi në interpretime të cilat ngjanin mënga afër nga ajo që dijetarët donin të besonin, më tepër nga çfarë situateishte në të vërtetë. Në filozofi, ky qëndrim çoi në besimin se i tërë sistemi ifilozofisë islame ishte bazuar në trashëgiminë greke; kjo si rezultat çoi nëbesimin se filozofët muslimanë nuk ishin muslimanë të mirë, meqenëse filozofiadhe feja në dukje nuk mund të pajtohen.

Sëbashku me këtë qëndrim, orientalizmi gjithashtu luajti një rol aktiv në përparimine interesave të Perëndimit në Lindje. Kërkimi i diturisë së Orientit shpesh nukishte një qëllim në vetvete. Studimi i filozofisë islame vetëm sa i përforcoishumë dijetarë perëndimorë në besimin e tyre të epërsisë së kulturës së tyre.

3. Qëndrimi orientalist ndaj Islamit

Që nëfillim, orientalistët e kanë vështruar Islamin në dy mënyra. Së pari, meqenëseai ka trashëguar shumë nga traditat Abrahamike (Judeo-Krishtere), Islami ështëkonsideruar si një imitim i papërpunuar i Krishterimit. Së dyti, Islami ështëparë si një rrezik i huaj i cili gjatë historisë ka pasur një sukses jashtëzakonishttë madh ushtarak dhe politik në të gjithë botën, dhe si rrjedhim ka qenë një kërcënimpër qytetërimin perëndimor.

Nëorientalizëm, Islami së pari duhej vendosur brenda fushës së të kuptuarit perëndimorpër sa i përket koncepteve të krishtera sesa ato në lidhje me vetë periudhat etij. Një mënyrë për realizimin e kësaj ishte krijimi i analogjisë mes besimit tëkrishterë dhe Islamit. Ngjashmëria e dukshme është pikërisht ajo çfarë përshkruandisa orientalistë mes Muhammedit dhe Krishtit. Meqenëse Krishti është kryesorinë Krishterizëm, perëndimorët supozuan se Muhammedi zë të njëjtin vend nëIslam. Kjo ide e gabuar ndihmoi që të popullarizohet përdorimi i emrit“Muhammedanizëm”, një term shumë fyes për muslimanët. Ngjashmëria e Krishtit shërbeugjithashtu për të përforcuar mendimin se Muhammedi nuk ishte asgjë më shumë se një“mashtrues” dhe një interpretim i zbehur i Mesiut të krishterë.

Islamigjithashtu ka paraqitur një provokim për Perëndimin në një tjetër anë. Që ngakoha e pushtimeve arabe në shekullin e shtatë deri në kohën e pushtetit tëSulltanatit Osman, vetë Islami përbënte një sfidë të vështirë për botën ekrishterë. Perandoritë islame - arabe, osmane ose ato në Spanjë dhe AfrikënVeriore - kishin sfiduar krejtësisht në mënyrë të efektshme dhe, qoftë edhe përperiudha të shkurta kohore, kishin sunduar Europën e krishterë.

4. Orientalizmi dhe filozofia islame

Vala eparë e sundimit islam në vitin 632-634 siguroi për muslimanët arabë territoretmë fort të helenizuar të Sirisë dhe Egjiptit së bashku me pjesën perëndimore tëperandorisë persiane të Sasanidëve. Në fillim, sunduesit e rinj ishin tëdyshimtë për sa i përket kulturës së antikitetit klasik, meqenëse feja dhegjuha i ndanin muslimanët arabë nga popujt e mundur. Megjithatë, ata në fillime mposhtën shqetësimin e tyre shumë shpejt dhe në vend të saj krijuar njëpushtim dhe asimilim kulturor të njohurive të lashta. Të gjithë filozofët siIbn Sina, al-Kindi, al-Farabi, dhe Ibn Rushdi e kanë interpretuar trashëgiminëislame të filozofisë klasike dhe janë përpjekur që ta asimilojnë atë në rrymënqendrore të Islamit (shihni Aristotelizmi në filozofinë islame; Neoplatonizmi nëfilozofinë islame; Platonizmi në filozofinë islame). Klasifikimi i shkencave, sipaspërpjesëtimeve enciklopedike, është realizuar sipas pëlqimit të al-Havarizmit nëlibrin e tij Mafatih al-‘Ulum, dhenga një grup dijetarësh në shekullin e nëntë dhe të dhjetë të cilët e quajtënveten “Vëllezërit e Pastërtisë” (Ihvan al-Safa). Qëndrimi i këtyre filozofëvedhe i filozofëve të tjerë ishte pranimi dhe kopjimi i të kaluarës intelektuale,që ishte më mirë sesa adoptimi i të ashtuquajturës idetë “e huaja”. Shumë prejkëtyre ideve ishin me të vërtetë të huaja, ndonëse ne nuk i shohim ato të përmendennë Kur’an dhe në veprat e hershme të hadithit, por tema themelore e tyre ishtefitimi dhe shpërndarja e diturisë, ilm-it.Fitimi i diturisë është i detyrueshëm sipas haditheve të Muhammedit, Profetit tëIslamit, i cili thotë: “Kërkimi i diturisë (ilm)është i detyrueshëm për të gjithë muslimanët, si për meshkujt ashtu edhe përfemrat.”

Ky qëndrimështë treguar qartë në veprat e Ihvan al-Safa (shihni Ihvan al-Safa). Gjatë njëdebati të gjatë në lidhje me këto vepra, mes njerëzve dhe kafshëve në oborrin embretit të xhinn-ëve, u treguarshembuj nga historia ku kombet e pushtuara i morën, i përkthyen në gjuhën etyre dhe njohurinë e popujve të mundur e bënë diturinë e tyre. Sulejmani (Solomoni)është përmendur si një shembull klasik:

Shkencat tona dhe shkencat e tëgjithë popujve janë për njëri-tjetrin. Nëse kjo nuk është e vërtetë, atëherënga e morën persianët astrologjinë, astronominë dhe observatorët? A nuk i morënata nga indianët? Nëse nuk do të ekzistonte Profeti Sulejman (Solomoni) ku dot’i merrnin çifutët shkencat? Ai i mori ato nga mbretërit e të gjithë kombevekur ai i pushtoi territoret e tyre dhe i ktheu ata në hebrenj...

(Resail Ihvanal-Safa, 2:288)

Kjomungesë e paragjykimeve transcendente është paraqitur shumë herë ndryshe ngadijetarët perëndimorë, të cilët më shumë janë të interesuar që të gjejnë diçkatë re në shkencat islame sesa të përpiqen që të kuptojnë përhapjen egrumbullimit të njohurive njerëzore nga njëri popull në tjetrin. Botëkuptimiorientalist i përmendur më lart shfaqet qartë kur dijetarë si Walzer dheRosenthal harxhojnë shumë mund duke gjetur të meta brenda sistemit filozofikislam, ndërkohë që aftësitë e tyre madhështore mund t’i përdornin për tëzhvilluar një mirëkuptim më të mirë të shkrirjes dhe trashëgimisë kulturore ecila është lënë nga filozofët muslimanë. Në librin e rëndësishëm të Walzer, Greqishtja brenda arabishtes (Walzer1962), tregohet mendimi se çdo gjë që kanë thënë filozofët arabë është“huazuar” nga grekët. Edhe nëse nuk jemi të aftë që ta gjejmë këtë burim, sipasWalzerit, duhet pranuar me siguri se burimi origjinal grek nuk ekziston më.

Kjondarje imagjinare në dy pjesë mes filozofisë dhe teologjisë, siç supozohet ngaorientalistët, ka çuar në një gjymtim të ashpër të të kuptuarit të arritjeve tëfilozofëve muslimanë. Kjo sjellje i ka rrënjët e saj në reagimin e parë ndajndikimit të filozofisë greke në Krishterizëm. Studiuesit orientalistëpretendojnë se muslimanët ndihen njësoj si të krishterët e parë për sa i përketkonfliktit mes filozofisë dhe teologjisë. Pa dyshim që ka pasur debate mesfilozofëve dhe teologëve muslimanë, por në mjedisin arab dhe islam kjo sjelljeishte shumë më ndryshe nga ai i botës së krishterë; më herët, në bisedat e tyrefilozofët mendonin se pretendimi i tyre ishte trashëgimia e tyre e ligjshme ngapërmbledhja e diturive njerëzore.

Në përfundim,këto nocione për Orientit përfundimisht e “krijuan” Orientin. “Orienti”(Lindja), në të vërtetë, është Lindje vetëm nga një perspektivë europiane: ai ështënjë term relativ, jo absolut. Më saktë, “Orienti” është çfarëdo që orientalistëtthonë se është: ai është një varg idesh abstrakte bazuar më shumë në mendimet ekrijuara në Perëndim sesa në të vërtetat orientale. Filozofia islame duhet tëstudiohet më shumë sesa vetëm si një reflektim i mendimit grek; ajo duhet tëkonsiderohet si një fushë e mendimit e cila ra në kontakt me një mori kulturashtë ndryshme, dhe u zhvillua përtej këtyre kulturave dhe përtej vetë mendimit tëshkencave islame në një formë të pavarur dhe origjinale të mendimit filozofik.

Marrë nga faqja: http://www.muslimphilosophy.com/ip/rep/H014.htm

Ky artikullështë botuar në revistën “Dituria Islame”, nr. 249 (Prill 2011), Prishtinë.

Përktheu nga gjuha angleze:

Ermal BEGA

Referencat dhe literatura shtesë

Corbin, H. (1993) Historia efilozofisë islame, përktheu L. Sherrard, Londër: Kegan Paul International(Një nga qasjet e vetme ndaj filozofisë islame e cila nuk është posaçërishtorientaliste).

* Ihvan al-Safa (1956) Resa’il Ihvanal-Safa (Vargjet e Vëllezërve të Pastërtisë), Kajro (Letrat e Vëllezërve tëPastërtisë, të cilat përmbajnë të dhëna në lidhje më pikëpamjet e tyre“humaniste”).

Xhelal al-Azm, S. (1982) “Orientalizmidhe orientalizmi mbrapsht”, Hamsin 8:5-27 (Një përshkrim interesant se sidisa shkrimtarë muslimanë i futen orientalizmit mbrapsht, duke argumentuar sevetëm muslimanët mund ta kuptojnë kulturën islame).

Leaman, O. (1996) “Orientalizmi dhefilozofia islame”, në botimin e S. H. Nasr dhe O. Leaman Historia e filozofisë islame, Londër:Routledge, 1143-8 (Një kritikë e qëndrimeve këmbëngulëse orientaliste ndajstudimit të filozofisë islame).

* Rosenthal, F. (1975) Trashëgimiaklasike në Islam, Londër: Routledge & Kegan Paul (Një shpjegim i dobishëmi lidhjeve mes botës klasike dhe Islamit).

* Said, E. (1978) Orientalizmi,Londër: Routledge & Kegan Paul (Një vepër kryesore mbi subjektin eOrientalizmit nga autori i cili e nisi debatin).

* Walzer,R. (1962) Greqishtja brenda arabishtes,Oksford: Cassirer (Një vepër e shkëlqyer në lidhje me lidhjet mes kulturësgreke dhe filozofisë islame).

Halil Xhibran - Për martesën (poezi)

2011-07-27T11:10:00.001+02:00

Halil XHIBRAN

PËR MARTESËN

Ju keni lindurbashkë, dhe të dy duhet të jeni përgjithmonë

Ju duhet tëjeni së bashku kur krahët e bardhë të vdekjes i shpërndajnë ditët tuaja

Po, ju duhet tëjeni së bashku edhe në kujtesën e heshtur të Zotit

Por leni hapësirandërmjet unitetit tuaj

Saqë dhe erërate qiejve të kërcejnë ndërmjet jush.

Dashuroni njëritjetrin, por mos bëni marrëveshje dashurie

Më mirë të jetënjë det i lëvizshëm ndërmjet brigjeve të shpirtrave tuaj

Mbusheni kupëne njëri-tjetrit por mos pini nga e njëjta gotë

Jepini njëri-tjetritnga buka juaj por mos hani nga e njëjta fetë

Këndoni dhe kërcenisë bashku dhe jini të gëzuar, por lëreni secilin të rrijë vetëm

Njësoj si telate një lahute që janë të vetme edhe pse ato dridhen me të njëjtën muzikë.

Jepini zemrattuaja, por mos lejoni që të zotërohen nga njëri-tjetri

Vetëm dora eJetës mund t’i përfshijë zemrat tuaja

Qëndroni sëbashku por jo shumë afër njëri-tjetrit

Njësoj sishtyllat e tempullit që rrinë veç e veç

Sepse dhe lisime selvinë nuk rriten nën hijen e njëri-tjetrit.

Përktheu nga gjuha angleze:

Ermal BEGA

Kjopoezi është botuar për herë të parë në gjuhën shqipe, në revistën “URA”, nr. 6,Pranverë-Verë 2011.

M. Shahid Alam - Orientalizmi grabitqar (Ku ishte gabimi?)

2011-07-23T12:45:00.002+02:00

M. Shahid ALAM*

ORIENTALIZMIGRABITQAR

Ku ishtegabimi?

Shumëkohë më herët, përpara se lëvizja sioniste të binte mbi kokat e palestinezëve tëpadyshimtë, zërat më pak fanatikë në fushën e studimeve orientale ishinzakonisht ato të çifutëve europianë.

Në kohënkur shumë orientalistë e mendonin profetin Muhamed si një mashtrues, ebarazonin Islamin me fanatizmin, shpifnin për Kur’anin duke e konsideruar si njëlibër të ashpër dhe me kundërthënie, dhe ku gjithashtu pohonin se arabët janë tëpaaftë nga ana mendore, studiuesit çifutë të Islamit, shpesh kishin një pikëpamjetë kundërt. Ata e pranonin sinqeritetin e misionit të Muhamedit, i përshkruaninarabët si “çifutët mbi kalë,” e shihnin Islamin si një fe të zhvilluar e cila ështëmë demokratike se fetë e tjera, ndërkohë që orientalistët përgënjeshtruespohonin se ka një Islam të pandryshuar dhe një Perëndim dinamik.

Përironi, këta çifutë pro-islamë nuk mundën t’i shpëtojnë interesit të pangopur tëBernard Lewis, udhëheqësit të orientalistëve të rinj sionistë. Në një ese tëtij të shkruar në vitin 1993, ai shkruan se ata “ishin ndër të parët të cilët upërpoqën që t’ia paraqesin Islamin lexuesve europianë siç e shohin vetëmuslimanët dhe për të nënvizuar, pranuar, dhe ndonjëherë për të romantizuar meritatdhe arritjet e qytetërimit islam në ditët e tij më të famshme.” Kjo do të thotëse këta çifutë ishin anti-orientalistë shumë kohë përpara Edward Said-it.

Këtopikëpamje të kundërta e kanë origjinën nga një varg shkaqesh. Kur çifutëtfilluan që të hynin në rrjedhat e përgjithshme europiane, duke nisur që ngashekulli i nëntëmbëdhjetë, ata ishin ende të huaj, dhe vetëm kohët e fundit atadolën nga mbyllja në getot e tyre, dhe do të ishte pothuajse e çuditshme nëseata do të përpiqeshin të ruanin të veçantat e tyre duke u shprehur dhe duke uidentifikuar me arritjet e një populli tjetër semit, arabët. Me lartësimin eqytetërimit arab, këta dijetarë çifutë ndoshta po i dërgonin një mesazh joshumë të lehtë Europës së krishterë se qytetërimi i tyre nuk ishte i vetëm, porqë arritjet e muslimanëve shpesh i kanë lënë pas ato të tyre, dhe se arritjet eeuropianëve janë ngritur mbi arritjet e kundërshtarëve të tyre në shkencë dhefilozofi. Prandaj, diskutimet e tyre mbi tolerancën fetare dhe racore në shoqëritëislame, ndaj çifutëve në veçanti, mund të kenë ofruar shpresën që kjo ka qenë earritshme edhe në Europë. Gjithashtu, ajo mund të ketë qenë një ftesë ndajeuropianëve për ta përfshirë tolerancën fetare dhe racore në standardet e tyretë qytetërimit.

Fuqia ekëtij anti-orientalizmi të hershëm të studiuesve çifutë nuk do të përfundojëndonjëherë; ajo nuk do t’i mbijetojë lëvizjes sioniste përderisa kërkon që tëkrijojë një shtet çifut në Palestinë. Një shtet i tillë mund të shfaqet vetëm sinjë fëmijë i jashtëligjshëm i fuqive imperialiste, dhe ai mund të ekzistojë vetëmduke e shpërngulur pjesën më të madhe të popullsisë palestineze, duke ibashkuar ata në një shtet aparteid, ose përmes disa kombinimeve mes këtyre tëdyjave. Prandaj, sapo të krijohet, Izraeli do të mbijetojë vetëm si një shtetluftarak, ekspansionist dhe hegjemon, vazhdimisht në luftë me fqinjët e vet.

Me fjalëtë tjera, kur projekti sionist hyri në fazën e tij të zbatimit pas vitit 1918, ishtee pashmangshme që tërheqja e çifutëve europianë për Islamin të mos ishte e qëndrueshme.Në të vërtetë, ajo duhej zëvendësuar nga një kundërshtim më i ashpër, në tëcilin çifutët, si bashkëpunëtorët më të rinj të fuqive imperialiste, do të kërkoninqë të thellonin projektin orientalist në shërbim të fuqisë së Perëndimit. BernardLewis luajti një rol kryesor në këtë riorientim. Sipas fjalëve të MartinKramer, edhe ky një orientalist sionist, Bernard Lewis “e personifikoi ndryshimine pasluftës nga një qëndrim dashamirës në një qëndrim kritik.”

Në mënyrëironike, ky ndryshim ndodhi atëherë kur shumë orientalistë nisën që të lëshojnëparagjykimet e tyre të krishtera kundër Islamit, ndërsa disa prej tyre bënin përmirësimenë teprimet e të parëve të tyre. Një faktor tjetër që e ndihmonte këtë ndryshimdrejt një orientalizmi më pak polemik ishte futja e një numri në rritje të arabëve,muslimanë dhe të krishterë, në fushën e studimeve mbi Lindjen e Mesme. Rezultatimë i dukshëm i këtyre prirjeve të kundërta ishte një polarizim i fushës sëstudimeve të Lindjes së Mesme në dy grupe të kundërta.

Njërigrup, i përbërë kryesisht nga të krishterë dhe muslimanë, ka punuar për tësjellë një objektivitet të madh në studimin e tyre të Islamit dhe shoqëriveislame. Ata duan që t’i vendosin çështjet e tyre në formën e historisë, t’i shohinshoqëritë islame si rregullues të sfidave të parashtruara nga Perëndimi, e jo siarmiq të lindur të Perëndimit dhe vlerave perëndimore, dhe as të rënë në kurth ngadisa mënyra të shikimit të gjërave në mënyrë të pandryshueshme dhe të paqarta.Grupi i dytë, tani i drejtuar kryesisht nga çifutë, është rikthyer në misioninorigjinal të orientalizmit për të nënshtruar diturinë tek fuqia perëndimore, tanitë depërtuar përmes prizmit të interesave sioniste. Ky orientalizëm sionist kakërkuar me ngulm që ta përshkruajnë Islamin dhe shoqëritë islame si kundërshtarëtë përhershëm të Perëndimit, si dhe të modernizmit, demokracisë, tolerancës, përparimeveshkencore, dhe të drejtave të grave. Ky grup i sionistëve është udhëhequr për mëshumë se pesëdhjetë vjet nga Bernard Lewis, i cili ka pasur një marrëdhënie tëngushtë me pushtetin i cili do të ishte lakmia e orientalistëve më të famshëm tënjë gjenerate më herët. Ai përkrahej fort nga një kontingjent i togerëve të aftë,gradat e të cilëve kanë përfshirë atë të Leonard Binder, Elie Kedourie, dheDavid Pryce-Jones. Ka edhe shumë ushtarakë të tjerë të cilët kanë bërë njëshërbim të shquar për këtë orientalizëm të ri. Përmbledhja e këtyre ushtarakëvenuk do të quhej e përfunduar pa emrat e Daniel Pipes, Martin Kramer, ThomasFriedman, Martin Peretz, Charles Krauthammer, William Kristol dhe JudithMiller.

Unë u përpoqaqë të bëj të qartë një përplasje ndërmjet këtyre orientalistëve të rinj dhedisa prej paraardhësve të tyre të shquar si Hienrich Heine, Abraham Geiger, GustavWeil, Franz Rosenthal, dhe të famshmit Ignaz Goldziher. Çfarë do t’i thonë këtaçifutë pro-islamë pasardhësve të tyre kur orientalizmi i të cilëve i denigroidhe i poshtëroi shoqëritë që ata i studiuan dhe të cilët punuan për të nxiturnjë luftë qytetërimi mes Islamit dhe Perëndimit? A do të mundet Geiger dheGoldziher që ta përfshijnë Lewis dhe Kedourie, apo ata do të zmbrapsen ngaorientalizmi i tyre i ri dhe grabitqar?

Ky artikull është botuar për herë të parë nëgjuhën shqipe, në revistën “URA”, nr.6, Pranverë-Verë 2011.

Përktheu ngagjuha angleze:

Ermal BEGA

Ky artikullështë marrë nga faqja: http://aslama.org/Islam/IslamNovember062002.pdf

* M.Shahid Alam jep mësim në lëndën e ekonomisë në Northeastern University. Librii tij i fundit, Povertyfrom the Wealth of Nations (Varfëri nga pasuria e kombeve), është botuar ngaPalgrave në vitin 2000. Ai mund të kontaktohet nga adresa e e-mailit: m.alam@neu.edu

Me ngjyrë

2011-07-20T13:24:00.004+02:00

ME NGJYRË

Kur lind, jam i zi
Kur rritem, jam i zi
Kur dal në diell, unë jam i zi
Kur frikësohem, jam i zi
Kur sëmurem, jam i zi
Dhe kur vdes prapë jam i zi.

Ndërsa ti o njeri i bardhë,

Kur lind, ke ngjyrë rozë
Kur rritesh, bëhesh i bardhë
Kur del në diell, bëhesh i kuq
Kur ke ftohtë, merr ngjyrë blu
Kur ke frikë, zverdhesh
Kur sëmuresh, bëhesh jeshil
Dhe kur vdes, merr ngjyrë gri
Dhe ti ende më thërret mua njeri me ngjyrë?

Kjo poezi ka fituar çmimin si poezia e vitit 2005 për poezinë më të mirë, shkruar nga një fëmijë afrikan!

Përktheu nga gjuha angleze:
Ermal BEGA

Il Giorno Mondiale della Diversità Culturale per il Dialogo e lo Sviluppo

2011-07-15T20:18:00.006+02:00

Ermal BEGA

Tirana-Albania

CRONACA CULTURALE

~ Il Giorno Mondiale della Diversità Culturale per il Dialogo e loSviluppo ~

Inoccasionedella Giornata Mondiale della Diversità Culturale per il Dialogo e lo Sviluppo,che ufficialmente è stato designatoil giorno 21 maggio, il 25 maggio 2011,alle 18.30, il Forum Albanese per l'Alleanza delle Civiltà (AFALC) in collaborazionecon la FondazioneEuro-Mediterranea Anna Lindh, pressoi locali dell'Hotel Tirana International, salaAbreht, hanno organizzato un incontrocon l'argomento “Le culture parlano”.

Questoincontro è stato parte di unacatena delle attività su lo stesso argomento svolto contemporaneamentein tutti i paesi della regione del Mediterraneo.

In quest'attivitàsono stati invitati alti funzionari di variecomunità religiose in Albania, quella musulmana (Haxhi Lika), bektashi(Edmond Brahimaj), ortodossa (Sonila Dedja) e cattolica (LorencStojani).

Altrettantoin questo evento sono stati invitatianche i membri della comunitàreligiosa evangelica, della comunità rom (MarselaAvxhiu) e della società civile (Ermal Bega).

Gliinterlocutori sul tavolorotondo in cui si erano riuniti e con la presenza di un pubblico vario,hanno scambiato opinioni ed esperienzeportate dagli ambienti culturali di provenienza, pronunciando che questa diversità è unbene prezioso per la nostra società.

Ermal Bega,Direttore Esecutivo del Centro Albanese per gli StudiOrientali (il centro fa parte della rete AnnaLindh Foundation inAlbania), come rappresentante della società civile, haparlato sulle esperienze della storia dell'umanitàin connessione con la coesistenza di diversereligioni e culture nella regione mediterranea, fornendo un esempio perun futuro migliore, come deve esistere la comprensionee la convivenza tra religioni e culture diverse in Albania.

Tragli elementi citati nel suo discorso più efficace e rilevante è stato lamenzione di uno degli eventi più luminosinella storia del mondo, quando ilfamoso guerriero SaladinoEjjub, al termine della guerra, a causa della suagiustizia, i dominatori Cristiani ed Ebrei dopo che glihanno dato le chiavi della città di Gerusalemme a Saladino, hannodichiarato: "Solo voi, con una tale giustizia, potettegovernare un paese con tre religioni divine,Ebraismo, Cristianesimo e Islam".

Questa storia è stata raccontata in modo che la giustizia e la convivenza tra fedi e culture diverse, di qualsiasi società religiosa sia, deve essere in nome di principi religiosi e di giustizia, a servire poi a una vitamigliore compresa nella comunità.

Alterminedell'attività, i partecipanti hannovisitato una mostra di oggetti ecibi tradizionali, artigianato artistico fatta da donne di diversecomunità religiose, organizzato nel quadro del progetto “Le culture parlano”.

All’incontronon è mancato per certo la presentazione di alcuni dolci e cibi tradizionali delle famiglie musulmane albanesi, preparati dalle signore Esmeralda Çaça eRezarta Alla.

Unringraziamento speciale, il direttore esecutivodel Centro Albanesedi Studi Orientali ha inviato alle ragazze musulmane,Besjana Dani, ErblinaSezairi e SuadaHajredinaj, che hanno partecipato a questa attività, le quale dopo l’incontro hanno discusso vari problemi con i loro compatrioti di altrecomunità religiosi e culturali, a vantaggio diuna migliore comprensione interreligiosae interculturale inAlbania.

L'Albania è un meraviglioso esempio di armoniosa convivenza fra le due maggiori comunità religiose,quello Musulmano e quel Cristiano (Ortodossie Cattolici).

"Questo prezioso patrimonio deve essere sostenuto con forza datutte le parti attive della società albanese",ha citato uno dei partecipanti dell'attività.

Tradotto dalalbanese:

Anita BRAKA

Shqiptarët në Perandorinë Osmane

2011-07-10T01:26:00.003+02:00

Simpoziumi shkencor mbi Shqiptarët në Perandorinë Osmane i mbajtur në Tuz të Malit të Zi më 07.06.2011.

Nuha Arnauti - Aroma e trëndafilave

2011-07-05T00:20:00.002+02:00

Nuha ARNAUTI*

AROMA E TRËNDAFILAVE

Oh dashuria ime, e cila ngjan me aromën e trëndafilave

Ti je e verdha të cilën unë dua

Oh, ti je dashuria më e bukur në botë

Ti je jaseminët dhe tulipanët e mi

Dashuria ime për ty është e pakufishme

Lëre penën time të shkruajë me fjalë dashurie

Me të i kam shkruar të gjitha premtimet

Sikur fjalët e mia të rridhnin nga lumi i dashurisë

Nuk e teproj kur them se ti je e gjithë bota ime

Dhe zemra ime nuk mund të rrahë pa ty

Afrohu pranë meje dhe shkatërroi të gjitha kufizimet, o dashuria ime

Që të jetojmë së bashku me dashuri të gjitha momentet tona më të bukura.

Përktheu nga gjuha angleze:

Ermal BEGA

Ky poezi është botuar për herë të parë në gjuhën shqipe, në revistën “URA”, nr. 5, Vjeshtë-Dimër 2010 - Numër ekskluziv për Arnautët (shqiptarët që jetojnë në Orient).

* Autorja e shkrimit është shqiptare (Arnaute) nga Jordania, e cila prej disa vitesh jeton me familjen e saj në Rijad të Arabisë Saudite, dhe kjo poezi është shkruar dhe botohet ekskluzivisht për këtë numër të revistës "URA".

Arnautët - Shqiptarët e (pa) njohur dhe të famshëm

2011-06-30T20:04:00.000+02:00

Ermal BEGA*

ARNAUTËT

~ SHQIPTARËT E (PA) NJOHUR DHE TË FAMSHËM** ~

Shumë prej nesh kemi dëgjuar për arnautët ose shqiptarët që jetojnë në Orient, prej shumë shekujsh. Por, fatkeqësisht, pak ose shumë pak prej nesh janë të informuar mbi ta, jetën dhe traditat e tyre, ndikimin social të tyre në vendet ku jetojnë, kontributin e tyre në zhvillimin e vendit ku jetojnë etj.

Termi Arnaut është përdorur për herë të parë gjatë kohës së Shtetit Osman, ku shqiptarët njiheshin me emrin Arnaut ndërsa Shqipëria si Arnautluk.

Ka shumë teza të ndryshme në lidhje me origjinën e fjalës أرناؤوط (Arnaut), por do të duhej një artikull i veçantë për të diskutuar në lidhje me këtë temë.

Përdorimi i termit Arnaut për të përcaktuar origjinën shqiptare të një populli të caktuar në vendet orientale, u shtua në masë pas dobësimit dhe në fund rënies së Perandorisë Osmane, kur me daljen në skenë të nacionalizmit, popujt e ndryshëm brenda kësaj perandorie nisën të krijonin shtetet e tyre në baza etnike, fetare etj. Ndërkohë që për muslimanët shqiptarë në vendet orientale, të cilët nuk ishin brenda shtetit të ri të krijuar shqiptar, ndodhi dukuria e përvetësimit të emrit Arnaut për të treguar origjinën e tyre shqiptare.

Është e çuditshme, se përveç muslimanëve shqiptarë (që përbënin pjesën më të madhe të popullit shqiptar), këtë emër e përvetësuan edhe shqiptarët e krishterë, shumica e tyre katolikë, për të treguar origjinën e tyre shqiptare. Për shembull, përveç muslimanëve me origjinë shqiptare që gjenden në një numër të madh në Bosnje dhe Hercegovinë, Bullgari, Turqi, Siri, Jordani, Liban, Palestinë, Egjipt, Sudan, Jemen, Libi, Algjeri, Tunizi, Arabinë Saudite etj., mund të gjenden ende familje të tëra të krishtera me origjinë shqiptare, kryesisht në Liban, ku historia e tyre buron që nga emërimi i katolikut shqiptar Vaso Pasha, nga administrata e Perandorisë Osmane, si guvernator i Libanit, ku mori me vete edhe familje të krishtera shqiptare që vendosën të jetonin në Liban dhe të cilët ende edhe sot e kësaj dite mbajnë me respekt dhe nderim mbiemrin Arnaut, si term përcaktues të origjinës së tyre shqiptare. Sipas kërkimeve të fundit, kemi hasur edhe në disa familje të krishtera ortodokse të cilët jetojnë në Ukrainë, dhe mbajnë mbiemrin Arnaut.

Ndërkohë që shumica e arnautëve (shqiptarëve) të cilët jetojnë në Orient mbajnë mbiemrin Arnaut për t’u dalluar si pjesë e kombit shqiptar, shumë familje të tjera në vende të ndryshme arabe dhe në Turqi mbajnë mbiemra të tjerë, shumë prej tyre me emra vendesh ose mbiemra familjesh të njohura në Shqipëri. Këtu mund të përmendim familjen Albani në Jordani, nga gjiri i së cilës ka dalë dhe dijetari i famshëm musliman shqiptar Nasiruddin Albani (nga Shkodra), dijetari tjetër musliman shqiptar i famshëm në botën islame Vehbi Sulejman Gavoçi (po nga Shkodra), etj. Ndër familjet të cilat mbajnë një mbiemër që ka lidhje me vendin e origjinës është familja e gjerë shqiptare me mbiemrin Shkodra në Liban.

Ndër personalitet më të njohur arnautë (shqiptarë) në botën orientale mund të përmendim: dijetarët muslimanë Abdulkadër Arnauti dhe Shuajb Arnauti, letrarët e famshëm me origjinë shqiptare Ma’ruf Arnauti dhe Dr. Abdulatif Arnauti, letrarin dhe historianin e njohur Dr. Muhamed Mufaku (Arnauti), poeten dhe shkrimtaren Aishe Arnauti, dijetarin tjetër musliman Nasiruddin Albani, nismëtarin për hapjen e shkollave për popullin e thjeshtë në Liban Nadim Arnauti, aktorin e njohur nga Damasku Jasin Arnauti, letrarin dhe mësuesin Shefqet Gavoçi etj. Përveç kësaj, shumica e shqiptarëve që jetojnë në Orient janë të edukuar mirë, me studime të larta dhe funksione të ndryshme dhe të larta në shoqëritë në të cilat jetojnë.

Në këtë kontekst, duke marrë parasysh rëndësinë dhe rolin e madh që kanë luajtur dhe luajnë shqiptarët në vendet orientale, redaksia e revistës kulturore-shkencore për studime orientale “URA” mendoi që këtë numër ekskluziv t’ia dedikojë pikërisht atyre, arnautëve.

Në lidhje me këtë, nuk mund të rrimë pa falënderuar të gjithë ata që kontribuuan sadopak dhe me gjithë dëshirë e vullnet për realizimin e kësaj vepre. Ata janë: autoret arnaute të shkrimeve ekskluzive për këtë numër të revistës, Nuha Arnauti, Ghina Arnauti dhe Elvedina Arnauti; autorët e tjerë që ndihmuan me artikuj ekskluzivë për këtë numër, Dr. Dritan Egro, Ledian Cikalleshi; përkthyeset Rezarta Saliaj, Suela Dibra, Armir Taraj dhe Ardita Kovaçi; intervistuesin nga Kajro, Indrit Lita e shumë të tjerë të cilët u përpoqën të na përkrahnin sipas mundësive.

Zoti ia shpërbleftë të gjithëve me të mira. Amin!

* Ermal Bega është Drejtori Ekzekutiv i “Qendra Shqiptare për Studime Orientale”, në Tiranë-Shqipëri.

** Ky artikull është marrë nga Hyrja e nr. 5 të revistës “URA”, Vjeshtë-Dimër 2010, që botohet në Tiranë - Numër ekskluziv për Arnautët (shqiptarët që jetojnë në Orient). Titulli është vendosur nga vetë autori i shkrimit.

Nuha Arnauti - Jordania - një vend që duhet zbuluar

2011-06-25T20:52:00.001+02:00

Nuha ARNAUTI*

(Arabia Saudite)

JORDANIA - NJË VEND QË DUHET ZBULUAR

Mbretëria Hashimite e Jordanisë është një nga vendet më të bukura të Lindjes së Mesme, e cila është e pasur me shumë vendbanime arkeologjike për shkak të pozicionit të saj dhe qytetërimeve të ndryshme që kanë jetuar atje.

Më poshtë do të flasim për disa nga këto vendbanime të vjetra dhe të mrekullueshme:

Petra është një qytet historik i vendosur në jug të Jordanisë, 262 km në jug të kryeqytetit të vendit, Ammanit, i cili e lidh kryeqytetin me qytetin Akaba. Petra konsiderohet si vendbanimi arkeologjik më i rëndësishëm në Jordani dhe në botë. Kohët e fundit, ajo fitoi vendin e dytë në kampionatin botëror në mesin e shtatë mrekullive të botës. Ajo është një vend i veshur tërësisht me gurë të gdhendur me ngjyrë rozë (Petra në greqisht do të thotë gur dhe është ndërtuar nga Nabateanët në vitin 400 p.e.s. duke e bërë atë kryeqytetin e tyre dhe afër qytetit Mont Aron, në të cilin besohet se gjendet varri i Profetit Harun (Aron) dhe burimet e çara nga Profeti Musa (Mojsi) me shkopin e tij.

Kryeqyteti i Jordanisë, Ammani, vizitohet nga një numër i madh turistësh. Pjesa më e madhe e turizmit të Ammanit është përqendruar në pjesën e vjetër të qytetit, e cila ndodhet rreth suk-ut (tregut) të vjetër (një treg tradicional plot ngjyra) dhe xhamisë Mbreti Husein. Qendra e qytetit (e njohur nga vendasit si Beled) është ngushtuar tërësisht nga hapësira e gjerë urbane që e rrethon atë. Pavarësisht ndryshimeve që janë bërë aty, shumë nga karakteristikat e vjetra të saj kanë mbetur ende. Për ata të cilët kërkojnë të shijojnë atmosferën e qytetit të vjetër, duhet që të shkojnë në pjesën lindore të Xhebel Amman. Atje, në rrëmujën e jetës së përditshme, ju mund të zbuloni suk-et (tregjet) më të mëdha të kryeqytetit, muzetë e mrekullueshëm, ndërtimet e vjetra, monumentet, dhe vendet kulturore. Duke u ngjitur në Xhebel Al-Kala’a (Kalaja e Ammanit), një nga shtatë xhebel (malet e vogla) që gjenden në Amman, ju mund të vizitoni Tempullin e Herkulit si dhe Malin e Kalasë në Amman. Ky vend simbolizon lindjen e tri feve të mëdha monoteiste - Judaizmit, Krishterimit dhe Islamit. Vendbanimi në kala është zgjeruar që para 7000 vitesh. Ky vendbanim paraqet një udhëtim në kohë me një muze mahnitës në qiell të hapur për t’u studiuar si një pjesë e trashëgimisë njerëzore.

Në këtë vend gjenden të dhëna biblike, ka ikona perëndish, dhe është rrethuar nga luftëra, është sunduar nga udhëheqës të famshëm, është shkatërruar nga tërmete dhe ka qenë shtëpia e kulturave thellësisht të ndryshme.

Ndonëse muret fortifikuese rrethojnë zemrën e këtij vendbanimi, periudha antike e pushtimeve mbulon një hapësirë të madhe. Ndërtimet historike, varret, muret dhe shkallaret nuk kanë kufij modernë, prandaj në atë vend, si edhe në hapësirat përreth Ammanit, gjendet një mundësi mjaft e madhe arkeologjike.

Kalaja e Ammanit është gjithashtu monumenti i parë i Muzeut Arkeologjik të parë kombëtar, i cili ka një koleksion mjaft të madh të këtyre sendeve të ndërtuara nga njeriu si dhe objekte nga vendbanime të tjera historike të Jordanisë.

Një pjesë e madhe e kalasë nuk është gërmuar. Këto zona mbajnë një premtim për t’u zbuluar në të ardhmen. Me përparimin e metodave shkencore, së shpejti mund të nisin kërkimet me një çrregullim të vogël ndaj shtresave historike të fakteve.

Kohët e fundit, të udhëhequr nga Bashkia e Madhe e Ammanit, në bashkëpunim me Departamentin e Antikitetit, Ministrinë e Turizmit dhe Antikitetit dhe Projektin e Zhvillimit të Turizmit Jordanez të financuar nga USAID, janë ndërmarrë vepra të mëdha për vlerësimin e këtij monumenti, për ta bërë kalanë më të arritshme, më të kuptueshme dhe më mikpritëse për kënaqësinë e të gjithë vizitorëve.

Afër Ammanit mund të vizitohet Madaba, qyteti më i rëndësishëm i rajonit Madaba në Jordani, i cili ka një popullsi prej 60,000 banorësh. Madaba është qyteti i pestë më i populluar në Jordani. Ai njihet për mozaikët e tij të Perandorisë Bizantine dhe Umajjade, veçanërisht për një hartë të madhe mozaik të periudhës bizantine të Vendit të Shenjtë. Madaba është i vendosur 30 km në jugperëndim të kryeqytetit Amman.

Që nga periudha romake, njerëzit vinin në burimet minerale termike të Hamamit Ma’in ose Zarka Ma’in për mjekime termike - ose vetëm për të shijuar një shpëlarje të ngrohtë. Në fund të fundit, cila do të ishte mënyra më e mirë për të përfunduar një ditë të zhytur në histori sesa një banjë e mrekullueshme me ujë të ngrohtë natyror?

Në jugperëndim të Madabës gjendet Hamami Ma’in, burimet termike dhe minerale të cilët për shekuj me radhë kanë tërhequr njerëz që të vijnë dhe të zhyten në ujërat e ngrohta terapeutike të kësaj zone. Atje gjendet një hotel i mrekullueshëm me 5 yje i drejtuar nga kompania e mirënjohur Gjashtë Ndjenjat, i cili ofron vaska të brendshme dhe të jashtme me ujë të ngrohtë natyror, një pishinë dhe trajtim me ujëra termale.

Instituti i Artit dhe Restaurimit të Mozaikëve është krijuar në vitin 1992 si Shkolla Mozaike e Madabas, dhe është financuar nga qeveria italiane. Ajo ishte një shkollë e mesme e cila ofronte Teuxhili, diplomën e barasvlershme jordaneze të një shkolle të mesme.

Në vitin 2007, Ministria e Turizmit dhe Antikitetit, së bashku me Departamentin e Antikitetit dhe në bashkëpunim me projektin për zhvillimin e turizmit SIJAHA të USAID, premtuan që do të fillonin programin për hapjen e një instituti 2-vjeçar, pas Tauxhil-it. Qëllimi i institutit është që të bëhet një qendër e shkëlqyer në rajon, dhe për t’i përgatitur vendasit në një nivel shkencor se si të ruajnë dhe të restaurojnë shumë mozaikë të lashtë që janë gjetur në Jordani. Studentët mësojnë gjithashtu metodat tradicionale dhe moderne të prodhimit të mozaikëve, si dhe programin Computer Aided Design (CAD), gjuhën arabe, angleze, gjeologjinë dhe kiminë. Së shpejti, studentët do të jenë të aftë që pikët e marra në këtë institut t’i transferojnë në universitetin Al-Jermuk për të përfunduar një fakultet në arkeologji me dy vite të tjera studimi.

Ky institut është vendosur mes Qendrës së Vizitorëve në Madaba dhe Parkut Arkeologjik të Madabës. Vizitorët janë të mirëpritur për të parë ambientet e shkollës dhe të punës nga ora 08-14, nga e diela deri të enjten. Shkolla aktualisht po punon për krijimin e një faqe interneti e cila do të funksionojë që nga fillimi i vitit 2010. Gjithashtu, një kurs i shkurtër 2-3 orësh që ka si synim turistët do të jetë gati në fillim të pranverës 2010.

Nëse shkojmë në veri të vendit, më saktë në Xherish, do të shohim një tjetër teatër gjigant romak në të cilin zhvillohen shumë festivale. Për të arritur në këtë teatër, ne mund të ecim në rrugën e gjatë e cila quhet “Rruga me Shtylla”, dhe e cila është ndërtuar nga romakët. Gjithashtu, në veri dhe afër qytetit Xherish është një qytet tjetër i quajtur Axhlun, në të cilin gjendet kalaja Rabd. Po ashtu, nuk duhet të harrojmë se qyteti Xherish dhe veriu i Jordanisë gjenden afër Sirisë, kështu që ato kanë ndarë së bashku shumë kultura.

Siç e dimë, në Jordani gjendet një det i quajtur Deti i Vdekur i cili kufizohet në lindje me Jordaninë, dhe në perëndim me Palestinën dhe me Bregun Perëndimor. Atje gjendet niveli më i ulët i detit në sipërfaqen e tokës. Në tokën e thatë, uji i atjeshëm përdoret për shërimin e shumë sëmundjeve. Afër tij gjenden shumë vendbanime të vjetra arkeologjike të krishtera. Këto vende ndodhen pranë lumit Jordan, në të cilin ka lindur Profeti Isa (Jezusi) dhe thuhet se këto vende tani përdoren nga shumë të krishterë nga mbarë bota për të kryer ritualet e tyre fetare.

Në fund, nëse e vizitoni Jordaninë, do të kënaqeni duke parë shumë kala të vjetra. Që të flasim për këto kala na duhet më shumë sesa një artikull, prandaj më mirë dhe më e këndshme do të jetë që t’i shihni me sytë tuaj.

Përktheu nga gjuha angleze:

Ermal BEGA

Ky artikull është botuar për herë të parë në gjuhën shqipe, në revistën “URA”, nr. 5, Vjeshtë-Dimër 2010 - Numër ekskluziv për Arnautët (shqiptarët që jetojnë në Orient).

* Autorja e shkrimit është shqiptare (Arnaute) nga Jordania, e cila prej disa vitesh jeton me familjen e saj në Rijad të Arabisë Saudite, dhe ky artikull është shkruar dhe botohet ekskluzivisht për këtë numër të revistës "URA".

Nadim Arnauti (Nismëtari për hapjen e shkollave për popullin e thjeshtë në Liban)

2011-06-18T18:23:00.003+02:00

Ghina ARNAUTI* - Liban

NADIM ARNAUTI

(Nismëtari për hapjen e shkollave për popullin e thjeshtë në Liban)

Shejh Nadim Arnauti ishte një ndër Arnautët (shqiptarët) e njohur në Liban, i cili është me origjinë shqiptare. Gjyshi i tij e mori mbiemrin “Arnaut” nga turqit gjatë Sulltanatit Osman, të cilin e përdornin për të emërtuar shqiptarët.

Gjatë kohës së Sulltanatit Osman, Shqipëria njihej zyrtarisht si Arnautluk (toka e shqiptarëve) dhe banorët e saj si Arnautë. Stërgjyshi i tij erdhi në Liban në kohën kur Sulltanati Osman i përdorte ata në administratën e tyre ushtarake. Ata ishin një pjesë e rëndësishme e ushtrisë dhe administratës osmane. Guximi i tyre në beteja të rastësishme ishte i padiskutueshëm.

Shejh Nadimi ishte një njeri shumë i ditur dhe i arsimuar. Ai i rriti fëmijët e tij me moral dhe ndershmëria ishte një nga veçoritë e tij.

Ai kishte një njohje të gjerë rreth kulturave të ndryshme dhe dinte shumë gjuhë të huaja. Qëllimi i tij ishte që t’i ndihmonte fëmijët të fitonin arsimimin më të mirë dhe ta tregonin Islamin në mënyrën më të mirë. Ëndrra e tij e madhe ishte që të kishte një vend plot me njerëz të shkolluar, të cilët me vonë mund të ndihmojnë në zhvillimin dhe përmirësimin e jetës së vendit në të cilin jetojnë.

Gjatë jetës së tij në shekullin e kaluar, në Liban gjendeshin vetëm shkolla të huaja të cilat u mësonin fëmijëve të pasur gjuhët e huaja (frëngjishten dhe anglishten). Kishte edhe disa shkolla të quajtura “Meshjaha” ku fëmijët, kryesisht ata të varfër të cilët nuk mund t’i ndiqnin mësimet në shkollat e huaja, shkonin te dikush i quajtur “Shejh” (dijetar) ku sipas një rregulli ai u mësonte atyre në një dhomë të vogël disa lëndë bazë si gjuhën arabe, Islamin dhe Kur’anin.

Shejh Nadimi u bë një nga Arnautët (shqiptarët) më të famshëm në Liban, kur ai hapi shkollën e parë në Liban. Ai u njoh si njëri nga themeluesit e parë të shkollave për fëmijë në Liban.

Shejh Nadimi ndërtoi shkolla për banorët e vendit të cilat u dhanë fëmijëve një shans për të mësuar dhe për të marrë njohuritë e nevojshme rreth lëndëve të ndryshme dhe në mënyrë të veçantë rreth gjuhës së tyre amtare, arabishtes. Këto shkolla fituan një emër të madh në atë kohë dhe shumë nga njerëzit të cilët zunë pozita të larta në Liban, posaçërisht në sektorin qeveritar, studiuan në shkollat e Shejh Nadimit.

Ai kishte besimin dhe shpresën se një ditë do të realizojë një ndryshim të madh. Dhe ai dëshironte që ëndrrën e tij ta bënte realitet.

Ai thjesht vendosi gjurmët e tij në jetën e këtij kombi.

Përktheu nga gjuha angleze:

Ermal BEGA

Ky artikull është botuar për herë të parë në gjuhën shqipe, në revistën “URA”, nr. 5, Vjeshtë-Dimër 2010 - Numër ekskluziv për Arnautët (shqiptarët që jetojnë në Orient)

* Autorja e këtij artikulli është një shqiptare nga Libani. Këtë artikull e ka shkruar posaçërisht për këtë numër të revistës, i cili bën fjalë për jetën e stërgjyshit të saj shqiptar.

Ndarja e çmimeve për fituesit e AIITC 2010

2011-06-14T10:18:00.000+02:00

Ermal BEGA

KRONIKË KULTURORE

~ Ndarja e çmimeve për fituesit e AIITC 2010 ~

Mbrëmë, më datë 13 Qershor 2011, në Hotel “Sheraton”, salla “Iliria”, në praninë e shumë personaliteteve të ndryshme nga vendi dhe të huaj, Instituti Shqiptar i Mendimit dhe Qytetërimit Islam nën kujdesin e Ministrisë së Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve organizoi për të pestin vit radhazi ceremoninë e shpalljes së fituesve të “Çmimit AIITC 2010” për kategoritë:

• Libri më i mirë në fushën e shkencës dhe të kulturës islame

• Përkthyesi më i mirë i vitit, për librin në fushën e shkencës, kulturës dhe artit islam, në gjuhën shqipe

• Peisazhi më i bukur në penelat e piktorëve shqiptarë

• Krijimtaria më e arrirë nga moshat e reja në prozë dhe poezi me tematikë: “E bukura në shpirt dhe në jetë”.

Ky aktivitet u drejtua nga Qani Sulku dhe Daniela Fagu.

Fjalën përshëndetëse së pari e hapi drejtori i AIITC-së, Ramiz Zekaj, ndërsa më pas përshëndeti dhe përfaqësuesi i Ministrisë së Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, Ermir Nika.

Ramiz Zekaj, ndër të tjera përmendi duke thënë:

“Nëpërmjet Çmimit AIITC, instituti ynë ka pasur si qëllim që të përçojë në mënyrën më të mirë kulturën dhe qytetërimin islam.”

Pas pak, Elinor Butka luajti me veglën nej disa pjesë muzikore.

Më pas u hap sipari i ndarjes së çmimeve.

Kategoria e parë ishte për shpalljen e fituesve për librin më të mirë të vitit 2010 në fushën e shkencës, kulturës dhe artit islam. Kjo kategori kryesohej nga profesor Xhevat Lloshi.

Çmimet për këtë kategori u ndanë për këta autorë dhe libra:

Vendi i parë: Qemajl Morina me librin “Glosar i nocioneve fetare”

Vendi i dytë: Arian Kadiu me librin “Dibra e Madhe dhe një vështrim mbi Dibrën e Vogël”

Vendi i tretë: (kishte 2 fitues) a) Bardhyl Fico me librin “Anamorfoza e mesazhit të madh” dhe b) Adnan Silajdźić (?) me librin “Muslimanët në kërkim të një identiteti” (të përkthyer në shqip nga Ermal Bega & Klodiana Smajlaj)

Fituesit e çmimeve për kategorinë e përkthimit dhe përkthyesit më të mirë u ndanë për këta përkthyes dhe libra:

Vendi i parë: Oriol Guni për përkthimin e librit “Kryqëzatat në syrin e arabëve”

Vendi i dytë: Ferid Hafizi për përkthimin e librit “Islami politik dhe e ardhmja e tij”

Fituesit e çmimeve për pikturat më të bukura në kategorinë e artit pamor, me kryetar jurie Sadik Kasën, ishin:

Vendi i parë: Skënder Kamberi

Vendi i dytë: Sadik Kasa

Në fund, fituesit e çmimeve për krijimtaritë nga moshat e reja në prozë e poezi me tematikë “E bukura në shpirt dhe në jetë”, me kryetar jurie Arian Kadiun, ishin:

Vendi i parë: Elida Rustemi

Vendi i dytë: Visar Hyseni

Vendi i tretë: Elida Gjerani

Më pas, muzikanti Elinor Butka na shoqëroi përsëri me tingujt e bukur të nej-it të tij. Në fund për të pranishmit u shtrua një koktejl.

Diversiteti Kulturor për Dialog dhe Zhvillim

2011-06-13T13:22:00.002+02:00

Ermal BEGA

KRONIKË KULTURORE

~ Dita Botërore e Diversitetit Kulturor për Dialog dhe Zhvillim ~

Me rastin e Ditës Botërore të Diversitetit Kulturor për Dialog dhe Zhvillim, që zyrtarisht është caktuar 21 Maji, në datën 25 Maj 2011, në orën 18:30, Forumi Shqiptar për Aleancën e Qytetërimeve (AFALC) në bashkëpunim me Fondacionin Euro-Mesdhetar Anna Lindh, në ambientet e Hotel Tirana International, salla Abreht, organizoi një tryezë të rrumbullakët me temë “Kulturat flasin”.

Kjo tryezë ishte pjesë e një zinxhiri aktivitetesh me të njëjtën temë të zhvilluara njëherësh në të gjithë vendet e rajonit të Mesdheut.

Pjesëmarrës në këtë aktivitet ishin ftuar për të diskutuar zyrtarë të lartë të komuniteteve të ndryshme fetare në Shqipëri, atij musliman (Haxhi Lika), bektashi (Edmond Brahimaj), ortodoks (Sonila Dedja) dhe katolik (Lorenc Stojani). Gjithashtu ishin ftuar pjesëtarë të komunitetit fetar ungjillor, pjesëtarë të komunitetit rom (Marsela Avxhiu), si dhe nga shoqëria civile (Ermal Bega).

Bashkëbiseduesit në tryezë në prani të një publiku po aq të larmishëm shkëmbyen mendime dhe sollën përvoja nga mjediset kulturore prej nga vijnë, duke theksuar se ky diversitet përbën një pasuri shumë të çmuar për shoqërinë tonë.

Në emër të shoqërisë civile ishte ftuar Ermal Bega, Drejtori Ekzekutiv i Qendrës Shqiptare për Studime Orientale (kjo qendër është pjesë e rrjetit të fondacionit Anna Lindh në Shqipëri), i cili foli rreth përvojave të historisë së njerëzimit në lidhje me bashkëjetesën e besimeve dhe kulturave të ndryshme në rajonin e Mesdheut, duke dhënë një shembull për një të ardhme më të mirë se si duhet të ekzistojë një mirëkuptimin dhe bashkëjetesë mes feve dhe kulturave të ndryshme në Shqipëri. Një pjesë të rëndësishme në diskutimin e tij zuri dhe përmendja e një prej ngjarjeve më të ndritshme në historinë botërore, kur luftëtari i famshëm Salahudin Ejjubi, gjatë vajtjes së tij për të sunduar Jeruzalemin, në fund të luftës, për shkak të drejtësisë së tij, sunduesit e krishterë dhe çifutë të Jeruzalemit, pasi i dhanë çelësat e qytetit, i thanë: “Vetëm ju, me një drejtësi të tillë, mund të sundoni një vend me tri fe hyjnore, hebraizmin, krishterimin dhe islamin”. Kjo ngjarje u tregua me qëllimin që drejtësia dhe bashkëjetesa mes besimeve dhe kulturave të ndryshme, nga secila shoqëri fetare që të jetë, duhet që në emër të parimeve fetare dhe drejtësisë të shërbejë për një jetë më të mirë dhe të mirëkuptuar në komunitet.

Në përfundim të aktivitetit, të pranishmit, vizituan dhe një ekspozitë me objekte tradicionale, gatime karakteristike, punime dore artistike të realizuara nga gratë e komuniteteve të ndryshme fetare, të organizuar në kuadër të projektit “kulturat flasin”.

Një rol të veçantë luajti prezantimi i disa ëmbëlsirave dhe ushqimeve tradicionale të familjeve muslimane shqiptare, të përgatitura nga zonjat Esmeralda Çaça dhe Rezarta Alla.

Një falënderim të veçantë, Drejtori Ekzekutiv i Qendrës Shqiptare për Studime Orientale i dërgoi dhe vajzave muslimane, Besjana Dani, Erblina Sezairi dhe Suada Hajredinaj, pjesëmarrëse në këtë aktivitet, të cilat pas aktivitetit diskutuan për çështje të ndryshme me bashkëkombësit e tyre nga komunitetet e tjera fetare dhe kulturore, në dobi të një mirëkuptimi më të mirë ndërfetar dhe ndërkulturor në Shqipëri.

Shqipëria përbën një shembull të mrekullueshëm të bashkëjetesës në harmoni të dy komuniteteve më të mëdha fetare, atij musliman dhe atij të krishterë (ortodoks dhe katolik).

“Kjo trashëgimi e çmuar duhet mbështetur fort nga të gjitha forcat aktive të shoqërisë shqiptare” u shpreh një nga pjesëmarrësit e aktivitetit.